Learn playing / Radio Dramas

irrati-nobelak
Imprimir
estrella gris estrella gris estrella gris estrella gris estrella gris
  • Keywords: moriarti, irrati-nobela, irrati, heriotza, nobela, bidaia


Eskuartean duzun Azken Eguneko Bidaia izeneko irrati-nobela Moriarti etxeak ekoiztu du, Gipuzkoako Foru Aldundiaren babesa eta HABEren laguntzari esker.

Oso bidaia berezia da irrati-nobela honetako protagonistak, Kristinak, kontatuko diguna. Izan ere, bizirik egon zen azken 24 orduez arituko baitzaigu hamalau ataletan banatutako istorioan.

Entzungai hauen gaineko hainbat ariketa dituzu honako bi artxibotan.

          Azken eguneko bidaia

    Azken eguneko bidaia: ariketak (1)
    Azken eguneko bidaia: ariketak (2)

    Chapters
    • Nire etxeari agur

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Related exercise
      Go to the exercise
      Description

      Inork ez dizue sekula horrelako istoriorik kontatu. Inork ez dizue sekula nagoen toki honetatik hitz egin. Eta neuretzat ere ez da batere erraza nire oroitzapenetan murgildu eta horiek plazaratzea; baina, egia esan, behin eta berriz etortzen zait iragana orainaldira. Horrexegatik eman nahi dizuet horren berri.

      Kristina dut izena eta agian nahikoa da esatea orain dela urte batzuk utzi niola bizitzeari. Gaur egun, ezinezkoa da niretzat istorio honetan aurkituko dituzuen pertsonaien bizitzaren parte berriro izatea. Betiko irten nintzen haien errealitatetik, eta orain eurentzat oroitzapen bat baino ez naiz. Baina iruditzen zait beti gauza bera gertatzen dela. Gauzak ezagutu egiten ditugu eta denborak, lehenago edo geroago, gure albotik eramaten ditu betiko. Eta, tamalez, ez dago haiek berreskuratzeko inolako aukerarik. Grinarik grinatsuena ere ez da nahikoa desio hori lortzeko, eta orduantxe, zauri hori nolabait ixteko ahaleginetan, gure oroitzapenetara jotzen dugu. Hots, gure iraganera.

      Eta segidan datorrena nire iraganaren istorioa da, bai; baina ez noakizue orain nire bizitza osoaren berri ematera, ez horixe. Bizirik egon nintzen azken 24 orduez ariko natzaizue soilik. Nire azken eguna, goizetik gauera. Hori besterik ez. Zergatik azken egun hori bakarrik eta ez beste edozein egun esango duzue zuen kolkorako. Bada arrazoi bat, baina horren berri aurreraxeago izango duzue.

      Azken egun hartan entzun nuen lehen ahotsa Dorarena izan zen, nire neskamearena. Esnatu berria nintzen orduan.

      DORA: Egun on, andere! Altxatzeko ordua da!

      "Ez, ezin liteke. Amesgaizto bat izan da, besterik ez" pentsatu nuen. Ba al zuen zentzurik ametsetan bizi izandakoagatik kezkatzeak?

      DORA: Ene bada, zer gertatu da hemen? Zer kuxidade da hau, Kristina? Ba al dakizu ezer?

      KRISTINA: Piztu ezazu argia, Dora.

      DORA: Argia piztu, zertarako? Leihoak irekita egin duzu lo. Eta begira.

      KRISTINA: Ene bada, leihoetako kristalak! Puskatuta daude! Zer demontre gertatu da hemen?

      Nik banekien zer gertatu zen. Gertaera horrek gauza asko azaltzen zituen; baina hori ezin nion, inola ere, Dorari argitu. "Egia esaten badut, nork sinetsiko dit?" galdetzen nion neure buruari. "Norbaitekin hitz egin beharra daukat, lehenbailehen gainera".

      DORA: Bart pertsianak itxita utzi nituela esango nuke. Ziur nago. Zuk ez zenituen irekiko, ezta?

      Zurbil-zurbil nengoen orduan. Hala uste dut nik eta hala ikusi omen ninduen Dorak ere.

      DORA: Andere, ondo al zaude?

      KRISTINA: Ahots horiek... Nor ari da hor kanpoan hizketan?

      DORA: Gaur San Joan bezpera da, Andere! Urtero bezala goizean goiz hurbildu dira herriko gazteak gure sutzarra prestatzera. Egun ederra egiten du, gainera; ikusiko duzu zein azkar alaitzen zaren!

      Gisa horretan, nire orduko errealitatea zein zen gogoratu nuen pixkanaka: Dora zuzen zegoen, bai, hura San Joan eguna zen, urteko egunik luzeena; nik berrogehita hemezortzi urte nituen eta mundu honetan nuen familia bakarra neure alaba zen, Helena. Munduan gehien maita nezakeen pertsona. Eta uda inoiz baino zoragarriago ageri zen leihoaren bestaldean: bizi izango nuen azkena izango zen artean hasi berria zen uda.

      DORA: Nola liteke horrelako leku ederrean egonda, norbaitek gerran pentsatzea, Andere?

      Bai, hori ere egia da. Gure herrialdean gerra zen garai hartan, eta horrexegatik oso kezkatuta geunden guztiok; nahiz eta gure lurraldea, Jainkoari eskerrak, ordu arte zorte handikoa izan zen. Hilabete pare bat bazen inguruan bonbardaketarik izan ez zela. Eta ni, bien bitartean, ondoezik nengoen, ohean oraindik.

      KRISTINA: Hotzak nago.

      Dora niregana bueltatu zen, baina nik ezin nion besterik esan, beldur nintzen. Berak sinetsiko ez zidan beldur, hain zuzen ere.

      DORA: Beno, ba orduan altxatu eta irten zaitez terrazara, udako eguzki berri honek berotu zaitzan, ados? Gainera, ez dut ulertzen Paristik ekarritako maindire artean lo gaizki nola egin daitekeen.

      Dora maindireak bularraren kontra estutzen ari zen; eta, begiak itxiz, usaindu egiten zituen.

      DORA: Duten euri usain honekin! Horrelako maindireekin ametsak ederrak izango dira beti, ezta? Usaindu eta berehala Parisko espaloi heze horietako batean zaude, gizon batekin eskutik helduta, "oh, la, la, Monsieur". Eta egunaren azken argi-izpiak desagertu aurretik, bera Nôtre Dameko kanpandorrean gelditzen da, beti zure zain. Orain ulertzen dut zergatik ez duzun lorik egin. Gau guztia Parisen batera eta bestera amodioa banatzen eman ondoren, egongo ez zara ba nekatuta?

      Dorak beti nire ezpainetan irribarre bat marrazteko abilezia zuen, eta orduan ere ez zuen hutsik egin. Bere sentiberatasuna argi eta garbi agertu zen orduan, ametsetan ibili berriak ginela konturatu baitzen. Arnasa sakon hartuz hauxe esan zuen:

      DORA: Nork esango luke gerra honetan maindire hauek usaintze hutsarekin zoriontsu izan daitekeenik, ezta?

      Eta nik irribarre triste batez erantzun nion. Iruditzen zait tristurazko momentu hartan hasi zela nire barnean inoiz izan dudan desiorik biziena pizten: Helena. Berarekin, neure alabarekin, hitz egin beharra nuen. "Bai, gertatutakoa berari kontatuko diot, hori da" pentsatu nuen arazo bat zegoela kontuan hartu gabe: bere etxetik bost ordura bizi nintzela, herrialdeko maparen iparraldean.

      GAZTEA: Aizue! Mesedez, ba al da hor inor? Bukatu dugu. Egurrak prest daude sutzarra egiteko!

      DORA: Ongi da. Zaudete pixka batean. Banoa eskupekoarekin. Eta zu, Kristina, zutituta ikusi nahi zaitut ni bueltatzerako. Entzun?

      KRISTINA: Ai, bste erremediorik ez badago...

      Baina bazegoen, bai, gauzak beste era batean egiteko modua. Eta nik horrelaxe egingo nituen.

      Sentitzen nuen zorabioaren erdian, ohetik salto egin, telefonoa hartu eta dei bat egiteko gai izan nintzen.

      KRISTINA: Bai? Geltokiko arduradunarekin, mesedez. Eskerrik asko, bai (...)Samuel? Bai, Kristina naiz, egun on. Hamarrak eta laurdenetan izaten zen trenak bere hartan jarraitzen al du? (...) Bai, ezta? Ongi da ba; gorde iezadazu (gordeidazu) txartel bat. (...) Ez, ez da ezer larririk gertatu, baina derrigorrez hartu beharra daukat tren hori. (...) Ez, eskerrik asko. Jakobek eramango nau, txoferrak... Beno Samuel, eskegi egin behar dut, Dora dator eta ezin dugu segundorik galdu. (...) Oso ondo, bai. Orain arte.

      DORA: Beno bada, bakoitzak badu orain bere eskupekoa.

      KRISTINA: Dora, ezer esan aurretik... zera... Banoa, Dora.

      DORA: Jaitsi zaitez ba. Kafea egin berria duzu.

      KRISTINA: Ez, Dora. Alabarengana noa. "Laku magikora". Gogoan al duzu? Telefonoz deitu dit oraintxe bertan. Berak deitu dit.

      DORA: Telefonoz? Ez dut ba txirrinik aditu!

      KRISTINA: Hor kanpoan zeunden eta! Trena hartu behar baldin badut, mugitzen hasi beharko dugu, Dora.

      DORA: Ez dut ezer ulertzen. Helenak berarengana joateko eskatu al dizu?

      KRISTINA: Helenak oporrak gaur bertan hartzea proposatu dit. Eta ez du arrazoi faltarik. Zergatik elkar ikusteko beste hilabete pare bat itxaron?

      DORA: Ez duzu ekipajerik, ez duzu arropa egokirik; ongi pentsatu al duzu?

      KRISTINA: Horrelako gauzak, Dora, ez dira gehiegi pentsatzen. Egin egiten dira. Eta horrekin nahikoa izaten da. Komunera noa, minutu pare batean irtengo naiz. Ah, esan iezaiozu (esaiozu) Jakobi ordurako atean egon behar duela.

      DORA: Gaur jaieguna du, ordea; ez dago hemen.

      KRISTINA: Ai... Ongi da. Orduan zuk gidatuko duzu.

      DORA: Zer? Gidatu nik? Urteak dira autorik gidatzen ez dudala, andere!

      KRISTINA: Iraganeko ohiturak berreskuratzea garrantzitsua da, Dora.

      Logelatik irtetear nengoen, baina azkeneko gauza esan behar nion:

      KRISTINA: A, eta kanpoan nagoen bitartean, nahi izanez gero, euri usaineko nire ohe honetan egin dezakezu lo.

      Biok barre egin genuen, baina bere algara alaia eta egiazkoa zen. Dena den, ez zuen denbora gehiegirik galdu, eta geltokirako bidean jarri ginen. Tren hura hartzen baldin banuen, orduan hasiko zen nire benetako bidaia. Inoiz izan dudan sekreturik itogarriena agerian uzteko egin nuen bidaia ahaztezin hura. Baina sekretu hori benetan askatzeko (argitzeko) gai izango al nintzen? Prest al nengoen orduan?

    • Laku magikoari ongietorria

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

       

       

      KRISTINA: Azkarrago, Dora, trenak alde egingo dit eta!

      DORA: Lasai, andere, lasai... Tren hura hartzen baldin banuen, orduan hasiko zen nire benetako bidaia. Inoiz izan dudan sekreturik itogarriena agerian uzteko egin nuen bidaia ahaztezin hura. Baina sekretu hori benetan askatzeko (argitzeko) gai izango al nintzen? Prest al nengoen orduan?

      DORA: Makina madarikatua, mugi zaitez...

      Gure parean tren bat ikus genezakeen. Lehenengo trenbidean zegoen, patxada ederrean, eta momentu batetik bestera martxan jarriko zela ondo genekien biok. Zerbait erabaki behar izan genuen.

      DORA: Hementxe utziko zaitut. Hartu maleta.

      KRISTINA: Zer? Baina,...nola?

      DORA: Azkar, alde egin ezazu beranduegi izan baino lehen.

      Dorak ez zekien orduan bere hitzek gordetzen zuten egia. Tren horrek nire bizitzan, aurretik gelditzen zitzaidan denboran, ikaragarrizko garrantzia izan zezakeen. Ikaragarrizkoa. Eta emozio handia sentitzen nuen nik horrexegatik.

      KRISTINA: Aizu, Dora,... zera...

      DORA: Idatziko didazu handik. Ez ezazu (etzazu) orain denborarik gal.

      KRISTINA: Mila esker, Dora.

      DORA: Agur. A, Idatzi, andere! Idatzi laku magikotik!

      Pentsatuko duzuen bezala, ez nintzen gehiegi berandutu; eta azkenean, nahiz eta aurreko gauean ezin imajina nezakeen, txartela erosi eta goiz hartan trenaren barruan nengoen.

      TXARTEL-ARDURADUNA: Txartela, mesedez.

      KRISTINA: Bai.

      Orduantxe jakin nuen ez zegoela atzera bueltarik. Handik bost ordura, Helenarekin egongo nintzen, haren ondoan, neure alabaren konpainian. Hura zen bidaiaren hasiera, baina nola bukatuko ote zen?

      Bien bitartean, kristalaren bestaldean Dora ikus nezakeen airean bere eskua astintzen, adio esaten autoaren gainetik. Neuk ere agur esaten nion bihotz-bihotzez, urduri, oso urduri, baina esker onez. Laku magiko hartara nindoan, bai, berak esan bezala. Baina distantzian elkarri begiratzen genion bitartean, ez nintzen gauza batez ohartu: inoiz ez niola handik eskutitzik idatziko. Inoiz ez.

      Bidaiaren zati luze bat lotan eman nuen. Eta agian aurreko gauean lo pixka bat baino egin ez nuelako, jaioberri baten moduan hartu nuen atseden. Begiak ireki nituenerako, bide erdia atzean utzita genuen. Denborak nire hatz artean harea bailitzan egin zuen ihes. Hegan. Hala, sentsazio atsegin bat nabari nuen nire baitan.

      Leihoaren ondoan nengoen eserita; eta egun argitsua zenez, gustura asko egon nintzen hantxe lo-tarte hartatik esnatu bezain pronto. Zerua oskarbi zegoen, eta soroek urrearen kolorez tindatutako azala erakusten zuten. Azal leun haren gainean nekazariak eta abereak ikus zitezkeen nonahi. Arima bakealdi isil batean murgiltzen zuten irudiak ziren haiek. Nire azken bidaia ahaztezin hura ederragoa egin zuten, dudarik gabe.

      Trenaren barruan, nire alboan emakume edadetu bat eta bere seme heldua zeuden eserita. Atentzioa eman zidaten, semea ozen ari baitzen hitz egiten. Gizon argala zen, biboteduna eta ondo jantzitakoa. Eta bazirudien trenean sartu aurretik taberna-zuloren batean ordu pare bat edo eman zuela. Nabarmena zen, beraz, edanda zegoela eta horrek bere amaren lotsa suspertzen zuela, komikotasun handiz.

      ANDEREA: Jonas, itxi ezazu ahotzar hori, faborez! Ez al zara konturatzen jendea begira dugula?

      JONAS: Ba begira dezatela, zergatik jantzi nauzu bestela hain txukun eta dotore, ama maitea?

      ANDEREA: Niri ez adarrik jo gero, e! Etxerako emakume fin baten bila upel artean xahutzen duzun denboraren erdia pasatuko bazenu, a zer negozio biribila egingo zenukeen, Jonas!

      JONAS: Maitasunari negozioa esaten al diozu?

      ANDEREA: Ez dut hori esan nahi izan, badakizu zuk ondo.

      JONAS: Gainera, zuk aipatutako emakume fin horiek guztiak ezkonduta daude, ondotxo dakit nik hori. Adibidez,... zu, andere.

      Gizon hura, Jonas, niregatik ari zela jakin nuen orduan.

      KRISTINA: Nor? Ni?

      JONAS: Bai, aizu, nire amak zalantza asko dauzka bere burutxoan...

      ANDERE: Jonas, mesedez, utzi zazu (uztazu) anderea bake santuan!

      JONAS: Eta zera jakin nahiko luke, zu... zera, zu emakume ezkondua al zara? Janzkera xarmant horrekin, zure eskuetan suma daitekeen leuntasun horrekin, zuk senarra eduki behar duzu, derrigor.

      Ez nion ganoraz erantzun ez niolako konbertsaziorik eman nahi, baina onartu beharra daukat, bai, umorezko unea izan zela.

      KRISTINA: Lo-kuluxka bat egin nahi nuke, hori da dena...

      Nire senarraren itzala sentitu nuen orduan, ahaztuta neuzkan gauza guztiak ilunpetan itoz. Oraindik urtebete ere ez zen nire senarra hil zela, eta bidaia hartan, bereziki, ezinezkoa zitzaidan hura burutik kentzea. Iazko abuztuan hil zen, bai, lakuaren ertzean zegoen etxe hartan, hain zuzen. Laku magiko hartan.

      MARIA: Kristina al zara? Zer egiten duzu hemen, baina?

      Burua altxatu eta Maria ikusi nuen, treneko pasabidearen erdian. Emakume argala, altua, herrian gure lagun mina zen Maria.

      KRISTINA: O, kaixo Maria. Zer moduz? A, baina mesedez, eser zaitez nire ondoan...

      Mariarekin topo egin nuenean, ordu erdi baino ez zen falta Helenaren herrira iristeko. Beno, orain bata bestearengandik oso gertu bizi direnez, Mariaren herria dela ere esan daiteke.

      KRISTINA: Maria, ba al dakizu Helenarengana joateko bidean naizela?

      MARIA: A bai? Berak ez zidan ba ezer esan!

      KRISTINA: Noski, ezer ez daki eta. Bere piano-klaseak bukatuko al zituen, dagoeneko? Zoragarria izango litzateke gaur ikaslerik ez baletorkio etxera.

      Hizketan hasi ginen lehen instant hartatik Maria nahiko isilik topatu nuen. Beregan ohikoa zen baino bizitasun eskasagoa nabarmendu nuen haren hitz egiteko moduan. Maria ez zen pertsona lotsatiegia. Sarritan izaten zen gure etxean afaltzen edo musika jotzen. Helenak bezalaxe, Mariak ere pianoa jotzen zuen, nahiz eta kasu honetan Mariak ez zituen piano-klaseak ematen, ospitalean egiten baitzuen lan erizain gisa.

      KRISTINA: Ez al da sorpresa zoragarria izango? Berak ez daki tutik ere bisita honi buruz.

      MARIA: Oso zoriontsu egingo duzu orduan, oso zoriontsu.

      KRISTINA: Hala espero dut, bai.

      MARIA: Agian, beste pertsona bat ere ezagutuko duzu han, baina ezin dizut besterik esan...

      KRISTINA: A, bai?

      Irribarretsu egonda ere, haren begiek ezin zuten iruzur egin: Maria triste zegoen, minduta. Baina ez nintzen ausartzen arrazoia zein zen galdetzera. Batez ere, Maria bera herrialdean genuen gerra nola bizitzen ariko zen etorri zitzaidan burura. Esan bezala, hark ospitalean egiten zuen lan; beraz, azken urtean oso gauza desatseginak ikusiko zituela pentsatu nuen. Ezin nuen besterik imajinatu.

      MARIA: Begira, begira, hara non dagoen lakua. Iritsi gara herrira.

      Benetako poza ikusi nuen haren begietan, tximista baino azkarragoa zen ilusioa. Eta ez zen gutxiagorako. Lakua, trenaren leihoen bestaldean, inoiz baino ederrago zegoela iruditu zitzaidan. Eguzki-izpiek briztadak ateratzen zituzten ur gainean, eta jendea lakuaren ertzean zegoen, belarretan etzanda, pasieran, edozertan. Azkenean lortu nuen, herrian nengoen, laku magikoan.

      MARIA: Ez al da zoragarria?

      Ondo nekien nik zein zen laku haren xarma, nire bizitzako azken hogei udak hantxe pasatu bainituen. Nik eta nire familiak, noski.

      TXARTEL-ARDURADUNA: Lakuaren geltokia! Lakuaren geltokia!

      MARIA: Hementxe jaitsi behar duzu, ezta?

      KRISTINA: Bai, hementxe. Horrelaxe (Holaxe) ba Maria, zorte handia izan dezazula, aizu! Eta, agian, gaur gauean ikusiko zaitut.

      MARIA: Gaur gauean, zer ba?

      KRISTINA: Gaur San Joan gaua da, emakumea! San Joan! A zer burua duzun...!

      Animoso sentitzen nintzen, ezerk geldiaraziko ez banindu bezala, irribarrea ezpainetan nuela. Horrelaxe esan nion agur Jonas gizajoari, bere amari eta Mariari berari, elkar berriz ikusiko genuen azkeneko aldia izango zela pentsatuz. Baina oker nengoen, ostera ere topo egin baikenuen Mariak eta biok. Eta ez nolanahi, gainera.

      Etxerako bidean, lakutik pasatu beharrean etxerantz egin nuen zuzenean. Helena ikusteko, luze besarkatzeko irrikitan bainengoen, ilusioz beterik. Eta udako nire etxe hura parean izan nuen arte ezin nuen sinetsi han nengoenik. Leiho zabal horiek, balkoi zuzenak, teila gorrixka guztiak begien aurrean nituen. Han nengoen, bai, baina aldi berean ezin nuen sinetsi. Momentu hartan konturatu nintzen orduan hastera nindoana nire bizitzako bidaia zela. Azkenekoa eta benetakoa. Eta hura, nire benetako etxea. Bakarra.

      Sarrerako atea oraingoan ere irekita zegoen, eta barrura sartu nintzen. Baina, bat-batean, ezusteko ikaragarria hartu nuen: gizon gazte bat egongelaren erdian zegoen. Zutik. Zer egin ez genekiela begiratu genion elkarri. Zein izan zitekeen pertsona hura? Hori izan zen nire bidaiako lehen galdera. Zer egiten zuen nire etxean?

    • Azkenean, Helena

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

      Bat-batean ezusteko ikaragarria hartu nuen: gizon gazte bat egongela erdian zegoen. Zutik. Zer egin ez genekiela begiratu genion elkarri. Zein izan zitekeen pertsona hura? Hura izan zen nire bidaia hartako lehen galdera. Zertan ari zen nire etxean?

      ALEXANDER: Ni...nire izena Alexander da.

      Alexander? Izen hura nonbait irakurri nuen..., baina non?

      KRISTINA: Kristina naiz ni. Helenarekin hitz egin nahiko nuke. Ez al dago etxean?

      Noski! Alexander,... Neure alabak bere eskutitzen batean aipatzen zuen. Bai, orain gogoratzen dut. Negozioengatik beti bidaiatzen ibiltzen omen zela esaten zidan bertan, baina bueltan zenean biak maiz lagun bezala joaten zirela inguruko herrietako ferietara.

      ALEXANDER: Ez, Helena ez dago hemen. Bainua hartzen ariko da oraindik lakuan.

      KRISTINA: Bazkaltzeko ordua da, baina! Bueltatzeko esango diot. Lakura noa oraintxe bertan.

      ALEXANDER: Goazen ba. Harridura keinu batekin bueltatu nintzen berarengana, ahoa bete hortz. Larritu ere egin zela esango nuke. Dena den, etxetik irten eta berak ere etxeko ate nagusiko giltza zuela ohartu nintzen.

      ALEXANDER: Aizu, zu Helenaren ama zara, ezta?

      KRISTINA: Ni?

      ALEXANDER: Bai, ez al da ba Kristina zure izena?

      KRISTINA: Hala da, Helenaren ama naiz.

      Haren aurpegi gaztean lotsa nagusitu zen bat-batean, ume apal bat balitz bezala. Irribarre txiki bat ere antzeman nion.

      ALEXANDER: Orduan gauza bat jakin behar duzu, andere,... Zure alaba bihotz-bihotzez maite dut, mundu honetan ez dago niretzat bera baino gauza garrantzitsuagorik. Eta niretzat ohore bat da zu, bere ama, ezagutzea. Hori da dena.

      KRISTINA: Horrela hitz eginda edonor maiteminduko duzu zuk, ezta?

      Alexander nolakoa zen ezagutzen nindoan heinean, etxea eta lakuaren artean dagoen tarte eskasari ekin genion, bata bestearen alboan. Ez nuen harekin gauza guztiez hitz egin, baina bide hura makina bat aldiz egin nuela gogoratu nuen orduan, eta pertsona desberdin askoren konpainian, gainera: denborak nire bizitzatik ezabatu zituen lagunekin, oraindik harremana nuen beste lagun batzuekin edota heriotzak gatibu hartu zituen horiekin. Baita nire familiarekin ere. Helenak berak zuhaitz eta soro horien artean eman zituen lehen pausoak. Orduan aitak laguntzen zion. Eskutik helduta ibiltzen ziren biak. (Barre txiki bat) Eskutik lotuta.

      ALEXANDER: Hau edertasuna hau! Hara, txoriak kantuan ari dira!

      Burua zerurantz altxatu nuen. Airea garbia zen, enara beltzak dantzan ari ziren. Lakuan geunden, eta ni, azkenean, etxean sentitzen nintzen. Ezin nuen besterik eskatu.

      ALEXANDER: Begira, Kristina. Begira nor dagoen ertz horretan.

      KRISTINA: Ene ba! Bera da ?eta, Helena. Helena! Helena!

      Alexander eta biok berarengana hurbildu ginen, pauso azkarrean. Helenak nire oihuak aditu zituen eta, hala, gure aldera etorri zen, ezusteko keinu batekin bera ere.

      Harriduraz "ama" esaten zuela antzeman nion. Helena gaixoa, hain zen handia bere ezustekoa, mugitu ezinik gelditu zen bertan. Bainu-jantziaren gainetik udarako soineko fin bat janzten ari zela guregana hurbildu, eta besoak zabalduz elkar besarkatu genuen.

      HELENA: Ama...

      KRISTINA: Helena, zein... zein ederra zauden. Hain nekatuta ez banengo, saltoka hasiko nintzateke oraintxe bertan.

      HELENA: Baina, zer... zer egiten duzu zuk hemen, ama? Ondo al zaude?

      KRISTINA: Hau ez al da ba nire herria, nire etxea?

      HELENA: Bai, noski, baina abuztuan etorriko zinela uste genuen, urtero bezala. Larritu egin naiz.

      KRISTINA: Ez, konpainia ederrean egon nahi nuen, besterik ez. Etxean bakarrik nengoen; eta badakizue, ez da nire edadeko emakume batentzat etxean bakarrik gelditzeko garairik aproposena, gerra madarikatu hau dela eta.

      HELENA: Etxean bakarrik zeundela? Eta Dora, zerbait gertatu al zaio?

      KRISTINA: Ez, lasai, sukarra baino ez du. Medikuak, dena den, ohean aste pare bat eman behar duela esan dio. Horregatik etorri naiz, paisaia zoragarri honetaz berriro gozatzera. Baina orain bazkaltzera joan gaitezke, ondo irizten badiozue.

      ALEXANDER: Ederki. Arratsaldean bueltatuko gara lakura.

      HELENA: Hori da.

      ALEXANDER: Emaidazu boltsa orain, Helena. Ni aurretik joango naiz. Etxean ikusiko zaituztet, gero arte!

      Alexander pauso azkarrez aldendu zen Helena eta biok bakarrik utzita. Helena kezkatu samarrik zegoela iruditu zitzaidan, baina ez nion orduan garrantzi handirik eman.

      KRISTINA: Aizu, eskutitzean ez zenidan esan hain mutil-lagun dotorea zenuenik.

      HELENA: Ama... Nire mutil-laguna denik ere ez dizut inoiz esan.

      KRISTINA: Zer diozu? Ikusi al duzu nola begiratzen dizun?

      HELENA: Eta nola begiratzen dit ba?

      KRISTINA: Zuk berari begiratzen diozun maitasun berberarekin (irribarre txiki bat). Agian, ez naiz horretaz konturatu, eta traba egiten ari naiz hemen. Zera esan nahi dut: segur aski ez duzue beste edozein pertsonaren konpainian egon nahiko...

      HELENA: Ez esan txorakeriarik, ama.

      KRISTINA: Gainera, badakit bera beti hara eta hona ibiltzen dela, atzerrian bidaiatzen, eta herrira bueltatzean horrelako momentuak aprobetxatzea gauzarik logikoena da. Aizu, piano-klaseak bukatu al dituzu?

      HELENA: Bai, San Joan bezpera izanda, ume guztiek oporrak hasten dituzte gaur. Beraz, neu ere libre nago orain.

      KRISTINA: Zoragarria da hori. Eta gustura al zabiltza klaseak ematen?

      HELENA: Bai horixe. Ikasle zoragarriak ditut. Eta Alexander bidaiaren batean kanpoan denean, konpainia ederra egiten didate. Beren kontuekin datozkidanean guztiz zoriontsu sentitzen naiz, ez dut Alexander faltan hainbeste sumatzen.

      KRISTINA: Bai, badakit zer esan nahi duzun. Baina klaseek marrazteko tartea ere utziko dizute, ezta?

      HELENA: Ama, kontu horrekin ez al duzu sekula etsi behar!

      KRISTINA: Ez, ez dut etsiko alaba ospetsu bat izan arte. Talentua duzu marrazteko, Helena. Beti esan izan dizute gauza bera, zergatik egiten diozu entzungor jendearen esanari?

      Helenak ez zuen erantzun. Begirada apaldu zuen besterik gabe. Irribarre txiki bat ere egin zuen.

      KRISTINA: Sutzar horiek bihotzez maite ditut. Ikusten al dituzu han? Hain dira ederrak suak bere hatzaparrekin estutzen dituenean! San Joan bezpera guztietan bezalaxe, gaur ere joango zara Amelia Muruaren festara, ezta?

      HELENA: Ez zaizu ahaztu, e?

      KRISTINA: Nola ahaztuko zitzaidan ba! Beti kontatu izan dit zein ordu atseginak ematen dituzuen han, San Joan bezpera bakoitzean, mahaiaren inguruan. Baina aurten nik neuk ikusteko aukera izango dut. Sinestezina da, zoragarria!

      Lakua atzean uzten hasiak ginen jadanik. Inoiz baino ederrago zegoela pentsatu nuen, ondo gogoratzen dut hori. Hala, galdera bat egin nion Helenari.

      KRISTINA: Laku hau marraztu al duzu inoiz?

      HELENA: Lakua? Ezta pentsatu ere. Laku honek ura eta eguzki izpiez gain, marraztu ezin daitezkeen beste gauza batzuk ere baditu. Nola marrazten dira bertan dauden umeen oihuak eta zalapartak? Edo horien gurasoen begiraden zoriontasuna? Edo nik bertan gauerdian hartu ditudan bainuak? (...) Ezinezkoa litzateke. Ezinezkoa.

      KRISTINA: Aitaren antza duzu horretan. Ez zegoen hura etxera bueltan ekartzerik bainua hartzera jaisten zenean. Bera izan zen laku honekin, herri honekin maitemindu zen lehena. Orain, hemen, gu biok ikusiko bagintu,...

      HELENA: Airean egingo luke ospa.

      KRISTINA: Helena! Zer esan duzu!

      HELENA: Begira nor datorren hortik.

      Harantz so egin eta abadea zetorrela ikusi nuen. Distantzia ertain batera zegoen, eta ni ikusi orduko, besoa altxatuz agurtu ninduen.

      KRISTINA: Utz ezazu (uztazu) bakean gai hori orain. Lagun zahar bat da, zer arazo egon daiteke?

      HELENA: Hori zure gauza da, bakarrik utziko zaituztet.

      KRISTINA: Ongi da, hasi bazkaria prestatzen, oraintxe naiz zuekin, konforme?

      Helena etxera zihoan, eta abadea, berriz, nire norabidean zetorren. Harrotasun kontuagatik, Helenak bi hitz baino ez zizkion esan. Abadeak umorez hartu zuen.

      Egoera sinple horrekin, abadearekin topo egin nuen momentu hartan bertan, hasi zen bidaia hura. Berari, ez beste inori, azalduko nion azkenean barnean neraman sekretu itogarri hura. Nire bidaiak, orduan ez banekien ere, puntu horretan eduki zuen inoiz izan zuen zentzu bakarra: zerk eraman ninduen herri hartaraino? Abadea, niregana astiro hurbiltzen ari zen hura, izango zen hori jakingo zuen lehen pertsona. Baina hortik aurrera gertatuko zena ezin nuen susmatu ere egin.

    • Sekretua argitzeko garaia

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

      Zerk eraman ninduen herri hartaraino? Abadea, niregana astiro hurbiltzen ari zen hura, izango zen hori jakingo zuen lehen pertsona. Baina hortik aurrera gertatuko zena ezin nuen susmatu ere egin.

      Pago eta kimu haien artean, Abadea niregana gerturatzen ari zela, bere ibileran zerbait arraroa nabaritu nuen. Eta bat-batean konturatu nintzen makulubaten laguntzarekin egiten zuela aurrera. Pauso azkarrez urbildu nintzaion, harridura keinu batez.

      KRISTINA.- Abade,... zer duzu baina? Ondo al zaude?

      ABADEA.- Hau al da lagun zahar bat agurtzeko modua, Kristina! Emaidazu besarkada bat, urte osoan ez dugu elkar ikusi eta.

      Besarkada hark eta abadea pozik ikusteak baretu egin zuen nolabait nire beldurra, eta nik ere irribarre egin nuen.

      KRISTINA.- Barkatu, makulu horrekin ikusi zaitut eta larritu egin naiz. Larritu, bai, zerbait garrantzitsua izan zitekeela iruditu zait. Baina argi dago oker nengoela. Barkatu, abade, ergel hutsa naiz.

      ABADEA.- Ergela, zu? Txantxetan ariko zara! Inoiz baino ederrago zaude, Kristina. Zuk eta deabruak tratu bat egin duzue, ez da hala?

      KRISTINA.- Beti bezain atsegin eta egiazalea, abade (irribarre txikia).(...) Eskerrik asko zure eskutitzengatik. Distantzian gertu egoteko modu bat da. Horregatik esan dut ergela naizela. Osasun arazo larriren bat izanez gero, aditzera emango zenidakeela ondo dakit nik. Lagun minek horrela jokatzen dute euren artean, ez al da hala?

      Baina, bat-batean, bere aurpegian keinu dardarati eta ilun bat garbi asko ikusi nuen. Ezpainak gogor estutu zituen; atzo izan balitz bezala gogoratzen dut irudi samin hori.

      KRISTINA.- Zer duzu, abade? Ez duzu osasun arazorik, ezta?

      ABADEA.- Gibelean tontakeria bat. Hori baino ez da...

      KRISTINA.- Abade, gezurretan ari zara. Ezin hobeto ezagutzen dugu elkar, esan ezazu egia . Ez beldurrik izan.

      ABADEA.- Ongi da. Eser gaitezen hementxe, banku honetan.

      Bide ertzean zegoen banku zahar hartan esertzea proposatu zuenean, garrantzitsua zen zerbait azalduko zidala susmatu nuen. Hala izan zen.

      ABADEA.- Ez dakit nondik hasi, Kristina. Hasiera-hasieratik larritu nintzen, sabelmin hura hasi zitzaidan momentutik. Gauerdian, ziztada zorrotzek lo-orduak lapurtzen zizkidaten, behin eta berriro. Denborak aurrera egin zuen, eta medikuek ezin zioten konponbiderik topatu. Eta ziztada haiek geroz eta bortitzagoak ziren. Orduan hasi nintzen heriotzan etengabe pentsatzen. Mundu hau uzteko momentua iritsi zela pentsatu nuen. Baina ez nuen hil nahi. Eta ez beldur nintzelako, ez; baizik eta ez nuelako horrela, era horretan, hil nahi... Bakarrik nengoen, Kristina... Etxean bakarrik, iluntasunean, isiltasunean itzaltzen. Ezin nuen heriotza ez zen beste ezer espero; nolabait, ohitu egin nintzen heriotzaren kontu horretara, heriotzak niretzat gela horren antzeko zerbait izan behar zuelako.

      Isildu egin zen orduan. Begirada lurrean pausatu zuen, umemoko batek egingo lukeen antzera. Momentu hartan, hitz haiek esan ondoren, ikusezin bilakatzea gustatuko zitzaiokeela pentsatu nuen. Baina ez zen horrela gertatu. Hantxe jarraitu zuen, bere jakinduria zaharraren hitzetan ume jaioberri baten ilusioa gordetzen.

      ABADEA.- Denborarekin, eta hobera egin nuenean, arraro sentitzen nintzen, nolabait esateko. Ez nuen bizirik iraun nahi, gero berriro heriotza etorriko zitzaidalako, bigarren aldiz, ni pixkanaka itzaltzera. Ez nuen aurrera egiteko indarrik, ezta bizirik jarraitzeko motiborik ere. Baina, bat-batean, dena ulertu nuen. Lezioa ikasi nuen, eta indarberrituta sentitzen naiz orain. Lezioa zera da: hiltzeko bigarren aukera dudala. Mundua uzteko zorian egon naiz, miserable baten moduan, gainera; baina bigarren aldia askoz hobea izan daiteke. Badakit adio hobe bat merezi dudala. Bai nik, bai edonork.

      Hitz egiteari utzi zionean, lasaitasuna adierazten zuen bere aurpegiak. Bere begi urdinek dardarka begiratzen zidaten, bizitzaz betetako putzuak balira bezala. Irribarre lotsati bat ere erakutsi zidan. Arnasa hartu, eta bat-batean nire presentziaz ohartu zela zirudien. Hala jokatu zuen behintzat.

      ABADEA.- Baina... barkatu, Kristina. Ez zaitut tristetu nahi, hain izan beharko luke ederra egun honek! Esaidazu, nolatan ez duzu abuztura arte itxaron? Zerk ekarri zaitu hona San Joan bezperan? (Irribarretsu) E, Kristina, ez zaitez orain ergela izan, emakumea! Ez ezazu (etzazu) negarrik egin.

      Malkoak nola edo hala xukatzen nituen masailean behera erori ahala.

      KRISTINA.- Lasai, ez da ezer gertazen... Horrelako gauzak lagun minen artean ere gertatzen dira. Zorionez (biek barre).

      Egoera intimo horrek abadea biziki hunkitu zuela zirudien, ondoren esan zituen hitzek adierazten zutenarengatik.

      ABADEA.- Kristina, gauza bat jakin nahi dut. (...) Nik telefonoz deitu eta ondoegi ez nagoela esanez gero, zu etorriko al zinateke nigana? Esan nahi dut... une horretan zu nirekin egotea nahiko nukeela. Nirekin behar zaitudanean etorriko al zara niregana? Ez dut berriro egoera horretatik bakarrik pasatu nahi. Zin egidazu. Ez dut beste inor behar. Kristina, etorriko al zara?

      Nire begi bustiek urduri begiratu zioten. Ez nekien zer esan. Abadea nire pentsamenduak irakurtzeko gai zela iruditu zitzaidan orduan. Horrexegatik, nire sekretu hori lehenago edo geroago zein zen jakingo zuen sentimendu hori zela medio, hitz egiteari ekin nion.

      KRISTINA.- Momentu bat, abade. Zerbait kontatu behar dizut. Neuk ere ez neukan pentsatuta honi buruz hitz egitea; baina, tira...

      Abadea, inoiz baino lasaiago aurkitu nuen. Ez zen hori nire kasua, inondik ere.

      KRISTINA.- Abade, lehenik eta behin, oso garrantzitsua da niretzat orain esan behar dizudana, eta zin egin behar didazu ez Helenari, ez inori, ez diozula ezer esango.

      ABADEA.- Beno, aitortzak entzutera ohituta nago, badakizu; lasai egon zaitezke, sekretu hori ondo gordeko dizut eta.

      KRISTINA.- Ez dizut konplizitaterik eskatzen. Bakarrik, gertatzen zaidana ulertzea nahi dut. Gizaki bezala, elizgizon bezala eta hiltzear egon den pertsona bezala.

      ABADEA.- Beno, tira, esan ezazu esan beharrekoa.

      KRISTINA.- Zaila egingo zait.

      ABADEA.- Imajina ditzakezun gauzarik gogorrenak entzun ditut nik.

      KRISTINA.- Hau bezalakorik ez dut uste. Ez da posible. (...) Beno, gaur goizean mezu bat jaso dut. (...)

      ABADEA.- Telefonoz, pertsonalki...

      KRISTINA.- (...) Galde iezadazu (galdeidazu) nor zen, mesedez.

      ABADEA.- Nor zen? (...) Nor zen?

      KRISTINA.- Ez dakit horrela esan daitekeen, baina... zerua zen. Zerua!

      ABADEA.- Nola?... Zergatik? Zergatik?

      KRISTINA.- Hara, gaur goizean izan da. Ni ohean lo nengoen. Burua iluntasunez beterik nuen orduan. Esan nahi dut... nik egunero egiten dudala amets eta ondo gogora ditzakedala horiek esnatzen naizenean. Gauza desberdinak dira, batzuetan atseginak, beste batzuetan ez, baina gaur ez dut ametsik egin. Gaur nire barnean iluntasun handi bat baino ez dut ikusi. Belztasun horretan, astiro-astiro, ahots bat sartzen joan da. Oso astiro. Ahots horrek esaldi bera errepikatzen zuen behin eta berriz, baina hasieran ulergaitza zen. Pixkanaka-pixkanaka argitzen joan da, eta une batean ahotsak zioena garbi ulertzeko gai izan naiz. Ahots horrek eman dit mezua.

      ABADEA.- Zein mezu, Kristina?

      KRISTINA.- Abade, ez ezazu (etzazu) pentsa burutik joanda nagoenik, orain esatera noakizuna arraroa egiten bazaizu. Hau guztia kontatu baldin badizut...

      ABADEA.- Ez didazu oraindik ezer kontatu eta! Zein zen mezua!?!

      Egia esateko momentua iritsi zitzaidan. Ez zegoen atzera bueltarik, zerutik etorritako ahots hark esandakoa eman behar nion aditzera abadeari. Ez nuen beste irtenbiderik, bihotza mila zatitxotan lehertuta ere.

      ABADEA.- Zein zen mezua, Kristina!? Esan ezazu (esantzazu), behingoz!

      Asko kostata, ahotsa goratzea lortu nuen. Azken ahalegina izan zen hura.

      KRISTINA.- Hor doa: hau dela, abade, nik biziko dudan azken eguna. Nire azken eguna, bai. Ondo entzun duzu.

      ABADEA.- Zer?! Zer diozu, Kristina? Zure azken eguna?!

      KRISTINA.- Bai, abade. Nire azken 24 orduak.

    • Eta nire iraganean, zer?

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

       

       

      Ez nuen beste irtenbiderik, bihotza mila zatitxotan lehertuta ere.

      ABADEA.- Zein zen mezua, Kristina? Esan ezazu (esantzazu), behingoz!

      KRISTINA.- Hor doa: Hau dela, Abade, nik biziko dudan azken eguna. Nire azken eguna, bai. Ondo entzun duzu.

      ABADEA.- Zer?! Zer diozu, Kristina? Zure azken eguna?!

      KRISTINA.- Bai, abade. Nire azken 24 orduak.

      Azkenean nire sekretua argitu nuen, esanda zegoen jada. Bidaia hura martxan jarri zuen sekretu esanezina orain abadeak ere bazekien. Ondoren nola erreakzionatuko zuen, beste kontu bat zen.

      ABADEA: Kristina, nola esan dezakezu horrelakorik? Ezagutuko ez bazintut, pentsatuko nuke gezurretan edo txantxetan ari zarela. Edota, nik bezala, heriotzako orduari beldur itzela diozula, edo nik ahal dakit zer!

      KRISTINA: A! Itxaron, gauza bat gogoratu dut. Ni esnatzera Dora etorri da gaur goizean. Eta leihoak irekitzera joan denean, konturatu da bart pertsianak itxita utzi genituela eta gaur, berriz, irekita zeudela. Hala, leiho horretatik argi zuri indartsu bat nola sartu den ohartu naiz. Hasieran ez ditut erlazionatu argia eta ahotsa, baina ezin daiteke beste ezer izan. Gauerdiko hotza argi horrek eragindakoa izan behar du.

      ABADEA: Seguru al zaude, Kristina? Lehen ere nonbait irakurria dut edadetuok amaierara iristen garenean honi buruzko gauzak imajinatu eta amesten ditugula, beldurragatik-edo...

      KRISTINA: Egongo ez naiz ba beldurrak! Ondo dakizu inoiz ez naizela zeruarengatik kezkatu; Jainkoa urrutiegi ikusi dut beti eta are urrutiago heriotza. Zergatik kezkatzen da zerua orduan niregatik? Ulergaitza da niretzat, saia zaitez ulertzen!

      Grinak hitz egiten zuen orduan. Ahots ozenez, garrasika. Sekula izan dudan sekreturik latzena izan zen hura, eta abadearen ulermena eta kemena, berriz, inoiz imajina nezakeen laguntzarik handiena. Dena den, nik hura biziki kezkatuta ikusten nuen.

      KRISTINA: Abade, ez zaitut hain triste ikusi nahi. Sekretu hau azaldu baldin badizut, zuregan konfiantza dudalako da, ez beste ezergatik. Nire laguna zarelako. Eta infernu hau kanporatzea behar nuelako ere bai, iruditzen zait. Bakarrik, guztiz bakarrik sentitzen naizelako, abade (KRISTINA negarrez hasten da). Zera... Helenarekin hitz egin beharra daukat, ezin dut egoera hau gehiago jasan! Bera eta nire artean ez da sekula sekreturik egon, abade. Sekula ez, nik dakidala. Ilunpetan dago nire bizitza momentu hauetan. Itzaletan itota, laguntza eske. Eta argi pittin bat baino ez dut eskatzen iluntasun honen erdian. Egia, egia bera ez al da ba argi nahikoa? Erantzun iezadazu (erantzuidazu), mesedez. (...)

      ABADEA: Ez, ezin dut, Kristina. Zer da hau guztia? Nola daiteke posible? Ezustean harrapatu nauzu.

      KRISTINA: Zer gertatzen da, ez didazu sinesten, ezta? Ez didazu erantzuten, noski. Zer esan diezazuket... Gauza bat eskatuko dizut bakarrik: zaindu ezazu Helena, mesedez. Ez dadila inoiz bakarrik sentitu, ados? (negarrez hasi) Eta badakizu zer? Zuk eta biok gauza garrantzitsu bat dugu bateragarri; gaur honaino etorri banaiz, arrazoi bategatik izan da: neuk ere ezingo nuke jasan bakarrik hiltzea, nire alaba gabe, etxe hartan.

      ABADEA: Betirako joan behar baldin baduzu, bere alboan izatea gustatuko litzaizuke, ezta?

      KRISTINA: Ez dut besterik eskatzen. Hura nirekin izatea besterik ez.

      Hala, abadea eta biok laku ertzean eserita geunden bitartean, Helena eta Alexander hizketan ari ziren, etxerako bidean. Eta esku artean zuten gaia hil edo bizikoa zen niretzat, oraindik ez banekien ere.

      ALEXANDER: Beno, zer gertatzen zaizu? (doinu dibertigarrian).

      HELENA: Niri? Ezer ere ez.

      ALEXANDER: A, ez?

      HELENA: Ez, Alexander. Ez zait ezer gertatzen. (...) Zergatik diozu?, jakin badaiteke...

      ALEXANDER: Ezergatik ez, baina beti zure amaren eskutitz horien zain egoten zara, eta orain aurrean duzunean mututu egiten zara. Ez dut ulertzen, hori da guztia.

      HELENA: Ongi da, eta zer esan diezaioket, bera gezurretan ari bazait?

      ALEXANDER: Gezurretan zure ama, zer diozu, Helena?

      HELENA: Begira, ama ez da inoiz eta inon abisatu gabe agertzen, oso arraroa da. Beste arrazoiren bat egon behar du, hori garbi dago.

      ALEXANDER: Horixe badagoela. Zure ama izateaz gain, Kristina emakumea ere badelako. Gezurretan aritzeaz gain, zer beste desberdintasun dago ba emakumea eta gizonaren artean?

      HELENA: Ez i(eza)dazu adarrik jo, Alexander. Benetan kezkatuta nago, eta ez dakit zer pentsatu.

      ALEXANDER: Eta gero emakumeek seigarren zentzumena duzuela esango duzue! Zergatik etorri den jakin beharko zenuke.

      HELENA: A, bai?, eta zergatik etorri da ba orduan?

      ALEXANDER: Helena, zure amak uda osoa hemen pasatu nahi du. Zeurekin. Ez al zara konturatzen? Bakarrik sentitu da eta ez du abuztura arte itxaron nahi izan. Eta kito.

      HELENA: Hori al da guztia? Zergatik ez dit ba garbi hitz egin? Zaude pixka batean... eta gure egitasmoak, zer? Zer gertatzen da orain gure bidaiarekin?

      Geuk ere ez genuen lantegi erraza: abadeak nahiko lan bazuen egoera hura ulertzen eta behea ez jotzen. Ez zen erraza, ordea. Eta momentu batzuetan urduri ere ikusi nuen. Niregatik urduri.

      KRISTINA: Ez zintudan kezkatu nahi, kanpora atera behar nuen zerbait zen soilik.

      ABADEA: Ondo baino hobeto ulertzen dut hori. Neuk ere nire azken urteko istorioa kontatu badizut horrexegatik izan da.

      KRISTINA: Hau egoera gurea!

      ABADEA: Bai, a zer parea...

      KRISTINA: Karakola ni,...

      ABADEA: Eta ni neu barea...

      KRISTINA ETA ABADEA: (Barreak) (...)

      ABADEA: Hizketaldi hau nik uste baino lagungarriagoa egiten ari zait. Eta zeuk ere barre egin duzu...

      KRISTINA: Bai. (...) Aizu, zera pentsatzen ari nintzen, zeruak leku honen antza izan beharko duela. Baketsua. Adin guztietako jendearekin. Hori bai, han ez omen dago urtarorik. Ez du inoiz hotz edo bero nabarmenik egiten. Ez dago soinurik ere. Han airea omen da zure lurra, eta arnasten duzun airea hezetasuna. Hodeien hezetasuna. (...) Ez dakit, dena den, naturarik ere ba ote den.

      ABADEA: O, ahaz dezagun gai hori behingoz, eta izan gaitezen zoriontsu gaur, Kristina. Ezerk ez gaitu tristetuko, ados? Esan iezadazu (esaidazu) baietz.

      KRISTINA: Denbora gutxi gelditzen zaigu elkarrekin. Eta hori ezin izango dugu jada aldatu.

      ABADEA: Horregatik hain zuzen, zu bazoazelako, ez dut herioan pentsatu nahi.

      KRISTINA: Ez dakit zer esan nahi duzun.

      ABADEA: Ez zarela egongo, Kristina. Bigarren aldiz, azkeneko aldiz, heriotzara hurbiltzen naizeneko momentu horretan ezin izango duzula nire alboan egon. Istorioa errepikatu egingo da. Bakarrik egongo naiz berriro ere. Ez zaitut galdu nahi, Kristina. Benetan behar zaitut. Urruti baldin bagaude ere, urtean zehar nonbait bizirik zaudela sentitu nahi dut. Nigan inoiz pentsatzen ez baldin baduzu ere. (...) Ongi da, isildu egingo naiz.

      KRISTINA: Esan iezadazu (esaidazu) nahi duzun guztia, abade. Gaur eman dizudan berri harengatik zaude horrela, ezta?

      ABADEA: Bai, ezin dezaket ukatu.

      KRISTINA: Zure iritziak ez nau beldurtuko. Zin dagizut. Esan ezazu benetan sentitzen duzuna, badakit lagunak garela eta ez nauzula mindu nahi.

      ABADEA: Sentimenduek engainatu egiten gaituzte. Iruditzen zait oso erraza izango litzatekeela arrazoia duzula esatea, ahotsa eta mezuarena egia dela esatea; hau da, zuzen zaudela onartzea. Baina aldi berean nire bizitza osoan defendatu dudan guztiaren aurka joatea da.

      KRISTINA: Jainkoaz ari al zara? Zer ikusi behar du honekin guztiarekin?

      ABADEA: Kristina, lagun bezala nire laguntza eta ulermen guztia daukazu, baina elizgizon bezala, nik ezin dut deskribatzen duzun Jainko hori nirea bezala onartu. Ezin nauzu horretara behartu. Azken eguneko bidaia 65. Eta nire iraganean, zer?

      KRISTINA: Ez nuen pentsatzen zu behartzera iritsi beharko nuenik! Sinetsiko zenidan itxaropena neukan, elizgizontzat baino gehiago laguntzat zaitudalako.

      ABADEA: Hara, lagun bezala sinets diezazuket, baina elizgizon bezala esan duzun guztiak ez dauka zentzurik. Hori bezain erraza da.

      KRISTINA: Inoiz hildakoren bat konfesatu al duzu? Ez, ezta? (...) Hori da, hain zuzen ere, gauzarik latzena. Nola jakin egia ala gezurra den? Agian hil diren pertsona guztiei gauza bera gertatu zaie!

      ABADEA: Eta bere buruaz beste egin dutenak?

      KRISTINA: Zer? Horiek zer?

      ABADEA: Zuk diozuna egia bada eta Jaunak gure heriotza-eguna badaki, pertsona horiei 24 ordu baino ez zaiela geratzen esango lieke. Zuri bezala. Beraz, zergatik bizitza kendu egun bat gehiago soilik bizi behar baldin baduzu? Ez dauka zentzurik.

      KRISTINA: Agian, ezin dezakete atzerako kontaketa jasan. Mezuaren aurrean indarge eta izuturik geratu dira. Mehatxatuta sentitu dira, itota, eta nahiago dute euren bizitzaren amaiera euren kabuz erabaki, euren bizitzaren jabe direla sentitu, nolabait esateko. Eskubide osoa dute.

      ABADEA: Ongi da, ongi da, baina ez dakit... Esate baterako... zaude piskat. Ez dakit, biok ezagutzen dugun kasu bat. Zure senarrarena, adibidez.

      KRISTINA: Nire senarra, zer?

      ABADEA: Ez al duzu senarraren kasuan pentsatu? Orain dela urtebete hil zen, zuen oporren amaieran; horixe duzu kasurik hurbilena. Bera hil zenean... Kristina, zer duzu?

      KRISTINA: Ai, ene... Nola daiteke?!

      Munduak buelta eman zidan momentu hartan, hankak dardarka sumatu nituen eta bihotza lehertu beharrean. Zorabioa sentitu nuen, ez besterik. Nire senarra, nola liteke!

      ABADEA: Ondo al zaude, Kristina? Erantzun, Kristina!

    • Guztiek gordetzen dute sekreturen bat

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

      ABADEA: Ez al duzu zure senarraren kasuan pentsatu? Orain dela urtebete hil zen, zuen oporren amaieran; horixe duzu kasurik hurbilena. Bera hil zenean... Kristina, zer duzu?

      KRISTINA: Ai, ene... Nola daiteke?!

      ABADEA: Ondo zaude, Kristina? Erantzun, Kristina! Faborez, erantzun iezadazu (erantzuidazu)!

      Han jarraitzen genuen biok, bankuan, laku ertzean, eguzkia zeruan... Baina zerbait erro-errotik aldatu zen ene bizitzan abadeak nire senarraz hitz egin zidan momentu hartan bertan. Nola ekidin nezakeen inpresio zakar hori, hura hil eta urtebetera, nire bizitzako amodioaz ari ginenean? Orain bera nire aldamenean ez zegoenean?

      KRISTINA: Bai, bai, baina... galderak ezustean harrapatu nau, eta... Nolatan ez dut horretan lehenago pentsatu? Nolatan izan naiz honen...

      ABADEA: Lasaitu zaitez, Kristina, mesedez! Zer duzu?

      KRISTINA: Ez al dakizu nire senarra nola hil zen, abade? Azken eguneko bidaia

      ABADEA: Xehetasunak ez ditut gogoan. Urtebete denbora dezente da, eta momentu hartan ni herritik kanpo nintzen. Baina zergatik?

      KRISTINA: Esan dudan guztia gezurra da! Guzti-guztia! Zu zuzen zeunden eta beste guztia gezurra baino ez da! Ez da ahotsik egon, ez argirik, ez ezer. Ezin liteke. (...) Senarraren gorpua, abade, mendi-bidexka batean topatu zuten. Bide hori goizero egiten zuen; beraz, horrek ez ninduen harritu. Baina berak gau hartan mezua jaso izan balu, eta beraz jakin izan balu haiek izango zirela biziko zituen azken momentuak, zergatik ez zituen une horiek nire ondoan pasatu? Zergatik irten zen paseatzera orduan? Maite ninduen, abade, maite ninduen. Nirekin igaro nahiko zuen bere azken eguna. Ondo dakit nik hori... Nahiago dut zoratuta nagoela pentsatu maite ez ninduela pentsatzea baino!

      ABADEA: Barkatu, Kristina, ez nuen horrelako egoerarik eragin nahi...

      KRISTINA: Badakit, baina... (erdi negarrez) Gehienetan zoriontsuak ginen, eta azkenean amoranteak ez baina lagun oso onak ginen. Maite ninduen, maite nuen eta ezinbestekoa da niretzat ea berak ere mezu hori jaso zuen jakitea. Ulertuidazu, bidegurutze batean nago. Alde batetik, nik ez dut salbuespena izan nahi. Zergatik ni?; baina, bestetik, hil egin diren pertsona guztiei gauza bera gertatu baldin bazaie, senarra barne, berarekin akatsen bat egin nuela onartzea da, engainatuta bizi nintzela. Ez dakit zer nahiago dudan. (...)

      ABADEA: Konprenitzen dut horrelako pentsamenduak izatea halako momentu batean, baina senarrak bihotzez maite zintuen, Kristina. Horretan ezin duzu zalantzarik izan. Ondo dakizu erotu beharrean maite zintuela.

      KRISTINA: Ezin dezaket maitasunari buruz hitz egin. Dagoeneko ez. Bukatutzat eman dudan sentimendua da. Zergatik azaltzen zaizkit, gaur, behin bizi izan nituen gauza horiek guztiak nire borondatearen aurka? Ezin dut ulertu.

      ABADEA: Hara, besterik ez bada, momentu horretara arte ez ezazu horretan gehiago pentsatu...

      KRISTINA: Mezu horrek, mezu santu horrek, horri buruz ere zerbait esaten zuen. Kanpaiak entzuten nituenean amaituko zitzaidala bizitza.

      ABADEA: Zer kanpai?

      KRISTINA: Ez dakit, ahots hark garbi esaten zuen: 'Kanpaiak'.

      ABADEA: (...) Tira, horrek konponbide erraza du. Nik ahal dudana egingo dut, eta horretarako elizdorreko kanpaiak astintzen dituzten sokak moztu eta kito! Hala, ez zuk ez inork ez du kanpai-hotsik entzungo. Ondo? (irribarre goxo bat).

      KRISTINA: Zer? Elizdorreko kanpaien sokak moztu?

      ABADEA: Bai, zergatik ez? Izan ezazu (izantzazu) konfiantza nigan.

      KRISTINA: Egoera honetan ondo ulertzen dugu elkar gu biok. Badakizu zergatik? Bakardadeari beldurra diogulako. Bakarrik hiltzeari beldurra, ezta?

      ABADEA: Zuk zorte handiagoa duzu, Helena zure alboan egongo da eta.

      KRISTINA: Bai, egia da. Bera izango da nire konpainia. (emozionaturik halaber).

      ABADEA: Ondo da. Lasaitu zaitez. Amelia Muruaren festan ikusiko zaitut orduan, ordu pare bat barru. Ez zenuen San Joan bezpera ahaztuko, ezta?

      KRISTINA: Ez horixe. Hantxe, festan, izango nauzu.

      ABADEA: Helena ere ba dator?

      KRISTINA: Elkarrekin joango gara, bai.

      ABADEA: Ez zaitut gehiago entretenituko orduan. Gero arte, Kristina.

      KRISTINA: Gero arte bai, abade.

      ABADEA: Eta zaindu zeure burua. Ez ezazu irribarre hori galdu, ados?

      Hain zen fina nire ahotsa, zer esan nion aditzeko gauza ere ez nintzen izan. Konortea galtzeko zorian egon nintzen, barnean sentitzen nuen emozioa zela medio. Abadeak benetan ulertu zuen nire egoera, ondoan nuen eta ezingo nion sekula bere laguntza nahi adina eskertu. Lagun bat zen. Benetako laguna. Zer esan daiteke besterik?

      Baina bazegoen nik neuk erabaki beharreko kontu bat: Helenari ere sekretua argitu edo ez. Garrantzi handiko zerbait zen, eta orduan ezinezkoa zitzaidan ondorengo orduetan gertatuko zitzaizkidan gauza guztiak susmatzea. Azkeneko momentura arte nire bizitza ezustez betea izan zen.

      Ez gaitezen gal, ordea. Buelta gaitezen Helenarengana. Bera eta Alexander lakutik etxerako bidean ziren. Eta bertara iristear zirela, Maria ikusi zuten ate ondoan. Arratsaldero bezala, han zegoen euren laguna, emakume argal hura, serio-serio. Barru aldera pasatu ziren hirurak eta han Mariak trenean nirekin topo egin zuela azaldu zien.

      MARIA: Aurreko abuztuaz geroztik Kristina ikusi gabe nengoen; eta, egia esanda, oso inpresio ona hartu dut. Nik uste baino hobeto ikusi dut, eta poztu egin naiz.

      ALEXANDER: Bai, oso ondo eraman du bere senarraren heriotza. Hala uste dugu behintzat. (...)

      MARIA: Helenak, ordea, zergatik ez du hitz egiten? Katuak mingainik gabe utzi zaitu, ala?

      HELENA: Hau zorte txarra gurea, Maria! Ezin izango duzu sinetsi. Zuk kontatuko al diozu, Alexander?

      ALEXANDER: Ez da hainbesterako ere. Bidaiari buruz ari zara, ezta?

      HELENA: Nola esan dezakezu ez dela hainbesterako? Begira, gogoan al duzu Alexanderrek Estatu Batuetara egin behar duen bidaia?

      MARIA: Bai. Gutxi faltako zaizu barkua hartzeko, ezta?

      HELENA: Bihar goizean goiz abiatu behar dugu.

      MARIA: Zer esan nahi duzu? Biok zoaztela? Zu ere ba al zoaz, Helena?

      HELENA: Horregatik esan dizut zorte txarrarena. Entzun. Aspaldi samarretik genekien Alexanderrek aurtengo uztaila eta abuztua Estatu Batuetan pasatu beharko zituela, baina berarekin joango nintzela atzo bertan esan nion. Sorpresa bat eman nahi nion.

      ALEXANDER: Halaxe da. Helenak piano-klaseetan irabazitako diruarekin hantxe hilabete pare bat igarotzea ondo egongo litzatekeela pentsatu genuen.

      HELENA: Bai, urte osoa dirua aurrezten eman dut eta bi hilabete hauetan atseden hartu nahi nuke. Oporrak hartuko ditut, bai.

      MARIA: A..., badakit zer gertatzen ari den. Horretaz guztiaz amak ez daki ezer, ezta?

      HELENA: Ezin diezaioket banoala esan. Iparraldeko etxetik etorri da neurekin egotera, bihotza apurtuko diot, ondo baino hobeto ezagutzen dut ama, Maria,... Larriena zera da, nik benetan desio dudala Estatu Batuetara joatea. Dirua ere prest daukat, poltsa batean bilduta.

      ALEXANDER: Bai, barkurako txartela bihar goizean portuan erostea pentsatzen genuen. Baina, uler iezadazu (ulertuidazu), Helena, horrelako bidaia bat egiteko aukera hurrengo batean ere izango dugu. Oraindik txartela ez dugu erosi, ez da hain arazo larria.

      HELENA: Alexander! Atzo gauean zure iritzia guztiz kontrakoa zen! Bidaia hori elkarrekin egiteko amorratzen zinen. Ezin dut aldaketa hori ulertu.

      ALEXANDER: Zure amarentzat pareta hauek guztiak oroitzapenez beteta daude, Helena. Eta kontuan izan alargun bezala pasatu behar duen lehen uda dela honako hau. Berarentzat ez da edozein uda.

      HELENA: Badakit zer esan nahi duzun, baina aldi berean zuk eta biok elkarrekin pasatuko genuen lehen oporraldia zen. Gure lehen bidaia. Eta niretzat oso esanahi berezia zuen. (...)

      MARIA: Zer egin behar duzu orduan, Helena? Erabakiren bat hartu beharko duzu.

      HELENA: Horixe da nire asmoa. Bihar goizean portura joango gara eta Estatu Batuetarako txartel bat erosiko dugu niretzat. Zurekin joan nahi dut, Alexander. Dudarik ez daukat.

      MARIA: Eta ama? Azken eguneko bidaia 66.Guztiek gordetzen dute sekreturen bat

      HELENA: Gaur gauean esango diot guztia, Amelia Muruaren festan.

      ALEXANDER: Ziur al zaude, Helena?

      HELENA: Beti nahi izan dudana da. Ez daukat beste irtenbiderik.

      Nik neuk zer esan dezaket? Momentu hartan ez nekien ezer Helenaren asmoei buruz. Susmorik txikiena ere ez neukan. Baina nork daki gure ondoko pertsonen bihotzean gertatzen denaren berri? Nahiz eta bihotz horiek gure seme-alabenak izan. Horretan ezjakinak gara, zinez.

    • Argi apur bat tunelaren bestaldean

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

       

       

      Momentu hartan ez nekien ezer Helenaren asmoei buruz. Susmorik txikiena ere ez neukan. Baina nork daki gure ondoko pertsonen bihotzean gertatzen denaren berri? Nahiz eta bihotz horiek gure seme-alabenak izan. Horretan ezjakinak gara, zinez.

      Egun-argia itzaltzen zihoan pixkanaka, teilatu zahar horiek, zuhaitz puntak eta mendi-tontorrak laranja kolorearekin margotuta ageri ziren. Hoztu egin zuela ere ondo gogora dezaket. Etxe barruan geunden Helena eta biok, bakarrik bizitokiaren bigarren pisuan, jangelan zegoen musika aparatu hartan disko bat biraka eta biraka zebilen bitartean

      HELENA.- Zer iruditzen zaizu musika hau, ama? Gustukoa duzu?

      Irribarre soil batez erantzun nion. Bera, eskuila baten bidez, ilea orrazten ari zitzaidan apaintze-mahaiaren ispiluaren aurrean.

      KRISTINA.- Badakizu zer, Helena? Zure aitak izan zuen desgrazia kenduta, uste dut zorte handi samarra izan dugula zuk eta biok azken urte honetan. Ez al da pozik sentitzeko arrazoia biok bizirik gaudela jakitea? Hor kanpoan gertatzen ari den gerra petral horregatik hitz egiten ari naiz.

      HELENA.- Bai, badakit zer esan nahi duzun.

      KRISTINA.- Bonba batek, tiro batek, edozein momentutan hil gaitzake, eta beraz, azken urte honen buruan, zoriontasuna sentitu behar dugu. Zoriontasuna baino ez, Helena. Elkarrekin gaude hemen, gure paradisu partikularrean, Amelia Muruaren festarako prestatzen. Ez al da zoragarria, e?

      HELENA.- Horixe dela zoragarria, ama. Eta distantziarengatik bereizirik gaudenean horrelako momentuak gogoratu behar ditugu. Zin egidazu.

      KRISTINA.- Garbi dago gogoratuko ditudala. Bai nik, bai zuk. Baina zertara dator orain distantzian pentsatzea? Ni hemen nago, zu nirekin zaude. Ez dezagun biharko egunean pentsatu, ez dauka zentzurik eta. Ikusi al dituzu nire belarritakoak, Helena? Perla txiki horiek... Non utzi ote ditut, hau burua hau!

      HELENA.- Ama, zera,...

      Burua ispilurantz altxatu nuen eta Helenaren begiak dadarka ikusi nituen, beldurrarengatik. Harrituta geratu nintzen orduan, kezkaturik.

      HELENA.- Lehen zurekin ez naiz benetan aritu. Bi gauza oso garrantzitsu ezkutatu dizkizut, eta ez dut uste horretarako eskubiderik dudanik.

      KRISTINA.- Zertaz ari zara? Bi gauza oso garrantzitsu ezkutatu dizkidazula? (...) Eta zergatik ba? Zein da arrazoia, Helena?

      HELENA.- Utz iezadazu (utzidazu) hitz egiten ama, eta ikusiko duzu. Lehenik eta behin, Alexanderren gaia dago. Alexander, bai. Oso pertsona leiala eta eskuzabala da nirekin, eta maiteminduta gaude... ez dakit ezer zentzuzkoagorik esan dezakedan. Nik bera nire ondoan behar dut beti, eta ezin sinetsizko zoriontasuna eragiten dit berak niregatik gauza bera sentitzen duela jakiteak. Zoriontasunik handiena, ama.

      KRISTINA.- Zein hitz ederrak esan dituzun, Helena. Baina...ezin dut ulertu orduan zer arazo aurkitzen duzun egoera horretan. Hori al zen esan nahi zenidan sekretua, Helena? Ez al dago besterik?

      HELENA.- Honekin zerikusia duen kontua da.

      KRISTINA.- Ondo da, aurrera orduan. Ez ezazu (etzazu) beldurrik izan. Momentu honetako poztasuna ezin hautsizkoa dela uste dut eta.

      KRISTINA.- Entzun al duzu? Norbaiten zain al zaude?

      HELENA.- Ez. Bai Alexanderrek bai Mariak giltzak dituzte. Arraroa da oso.

      KRISTINA.- Nor izan daiteke, orduan? Itzal ezazu (itzaltzazu) musika, Helena.

      HELENA.- Kontuz ibili, ama. Nik begiratuko dut nor den.

      KRISTINA.- Ez. Nik egingo dut, lasaitu zaitez orain.

      Bigarren pisutik lehenengora jaitsi ginen, egongela zabalera ematen zuten eskailera haietan behera. Helena atzetik zetorren, hanka-puntetan eta bere eskuarekin niri gerritik helduz. Gortina alde batera egin eta sarrerako ate ondoko kristal batetik atera nuen burua.

      HELENA.- Nor da, ama? Nor da?!

      KRISTINA.- Ene, hau txotxolo parea gu biok! Oria Jenerala da eta!

      HELENA.- Oria Jenerala! Zertara etorri ote da?!

      KRISTINA.- Agurtzera etorriko da, zer izan daiteke besterik? Kaixo, Jenerala, kezkatu egin gaituzu. Gaueko bederatziak dira eta ez genuen inor espero.

      ORIA JENERALA.- Lasai egon zaitezkete momentuz, Jeneral bat etorri zaizue bisitan. (Handikeriaz) Hor da hor.

      KRISTINA.- Noski! Eta bisitan zatoz orduan, Oria?

      ORIA JENERALA.- Bai, etxez etxe ari naiz mezu bat zabaltzen. Zera, badira egun batzuk herritarrek baso inguruan aurkako fronteko soldaduak ikusi dituztela; beraz, hori kontuan hartzeko etorri naiz. Itxi itzazue giltzarekin ate guztiak arazorik izan ez dezazuen, ados?

      HELENA.- Zer gerta dakiguke soldadu horiek etxean sartzen badira?

      ORIA JENERALA.- Batek daki! Normalean dirua eta gauza garestiak lapurtzearekin nahikoa izaten dute, baina hilketa kasuak ere entzun izan ditugu.

      KRISTINA.- Armak badituzte orduan.

      ORIA JENERALA.- Gu geure esku dagoena egiten saiatzen gara. Postuak jarri ditugu, soldaduak erne dauzkagu, baina batzuetan ez da nahikoa izaten. Horregatik, kontuz ibili, mesedez.

      KRISTINA.- Ondo da, Oria Jenerala. Eskerrik asko albistearengatik.

      ORIA JENERALA.- Prebentzioa izaten da kasu hauetan lagungarriena, ezta? (barrea) A, eta ahaztu aurretik, iaz ezinezkoa egin zitzaidan zuri atsekabean laguntzea zure senarraren nahigabea izan genuenean. Orduan ni kanpoan nintzen, baina orain aukera izanda...

      KRISTINA.- Ondo da, onda da Jenerala. Mila esker eta ez zaitez horregatik larritu.

      ORIA JENERALA.- Hain gizon aparta zen zure senarra... Herrian benetan maite genuen gizon hura, bai jauna!

      HELENA.- Ondo da, Jenerala. Amelia Muruaren festara abiatu behar dugu orain,E eta ezin dugu denborarik galdu.

      ORIA JENERALA.- Noski, ez zaituztet gehiago entretenituko orduan. Ondo pasa dezazuela eta ea sarriago elkar ikusten dugun, Kristina. Zoragarria zaude eta.

      HELENA.- Utzi egin beharko zaitugu, Jenerala. Beste batean etor zaitez, ados?

      ORIA JENERALA.- Zuek esan bezain pronto. Agur ba, emakumeok.

      HELENA.- Arriskua dugu hor, atearen bestaldean, eta berak emakumeak buruan. Sinesgaitza da batzuek duten lasaitasuna. Zer duzu, ama? Ondo al zaude?

      KRISTINA.- Ez, ez da ezer... Zure aitaren oroitzapenak ekartzen dizkidate horrelako topaketek. Eta, gainera, gaur egun berezia da. San Joan bezpera. Ke-usain hau, abestiak, jendea dantzan sutzarren inguruan... Bera nire ondoan balego, dena guztiz desberdina izango litzateke. Eta ezin dut inola ere segurtasun hori burutik kendu.

      HELENA.- Begira iezadazu (begiraidazu), ama. Badakizu zer egingo dugun? Sorpresa bat daukat zuretzat, kutxa honetan. Inoiz ez duzu asmatuko nork egindako oparia den.

      KRISTINA.- Gustu oneko pertsona batek egindakoa dela pentsatu nahi dut. Ez nuke besterik inoiz onartuko (irribarre) Zer da, baina?

      HELENA.- Aurrera, ireki ezazu kaxa.

      KRISTINA.- Poltsikoko erlojua! Hori da hori asmatzea, Helena! Aspalditik eduki nahi nuen horrelako erloju bat! Nola demontre asmatu duzu?

      HELENA.- Ama, ez dut esan nik oparitutakoa denik. Eman iezaiozu (emaiozu) buelta.

      KRISTINA.- Ene bada,...

      Eta han ikusi nituen letra horiek. Haren izena eta nirea zekarren idatzita zilarraren gainean. Nire senarrak sinatzen zuen opari hura eta ni, ulertzekoa denez, hitzik gabe geratu nintzen. Harrizko irudi bat banintz bezala, opariari begira jarraitu nuen Helenaren begiradapean.

      HELENA.- Erlojugileak ekarri zuenerako, aita hilda zegoen; eta zu, jada, iparraldeko etxera joanda zinen. Aitak hil baino egun batzuk lehenago egin zion enkargua, eta zure urtebetetzerako eginda edukiko zuela zin egin zion hark. Ekarri zuenerako, zu joanda zinen eta ni momentu hobe baten zain egon naiz. Opari berezi bat da eta, beraz, une berezi bat eskatzen zuen.

      KRISTINA.- O, Helena,... Ezin izan duzu momentu aproposagorik aukeratu. Ez dakizu ondo zenbateraino egiten nauen zoriontsu opari honek. Ez duzu sekula jakingo, Helena. Erloju honen bidez aitak hitz egin balit bezala da. Eta beti nire ondoan izan dela esaten dit. Argi entzun dezaket.

      HELENA.- Horixe maite zintuela. Erloju hau aurrean edukita zer froga behar duzu? (...) Aurrerantzean zuretzat balio handia izango duela iruditzen zait.

      KRISTINA.- Bai, hala da.

      HELENA.- Eraman ezazu (eramantzazu), ba, beti zeurekin.

      KRISTINA.- Hau da lehen esan ez didazun bigarren sekretu hori, ezta? Zein alaba ona zaren, Helena! Zein ona!

      Baina nik oraindik ez nekien opari hori, nire senarrak oparitutako erloju hori, ez zela Helenak ezkutuan zuen sekretua. Niretzat, Alexanderrek eta berak zituzten planak ziren oraindik misteriorik handiena. Baina, bien bitartean, Helenak ez zekiena zera zen, nire denbora betiko agortzen ari zela.

    • Helenaren asmoen berri izan zuen azkenean

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

       

       

      Nik oraindik ez nekien opari hori, nire senarrak oparitutako erloju hori, ez zela Helenak ezkutuan zuen sekretua. Niretzat, Alexanderrek eta berak zituzten planak ziren oraindik misteriorik handiena. Baina, bien bitartean, Helenak ez zekiena zera zen, nire denbora betiko agortzen ari zela.

      Dena den, beste edozein gau izango balitz bezala jokatu nuen nik Helenaren aurrean, nahiz eta hura ez zen urteko egunik arruntena. Niretzat izango nuen azken eguna San Joan Bezpera izango zen, ez besterik. Urteko egunik luzeena. Urtean zehar aurki daitezkeen 24 ordurik argitsuenak dira; eta, horrexegatik, jaioberriek eta amonek, helduek eta umeek, zahar eta gazte, guztiek ospatzen dute egun hau.

      Gure kasua ez zen salbuespena izan, eta hantxe nengoen ni, Helena eta Amelia Muruaren konpainian, azken honen etxeko leihoetatik begira.

      HELENA: Begira! Begira umeek sutzarren gainetik nola egiten duten salto!

      AMELIA: Zoragarria da. Ni ez nintzateke sekula ausartuko. Eta zuek?

      Oroitzapenak hautatzeko aukerarik balego, momentu konkretu hau gordetzeko ahaleginak egingo nituzke. Helenaren irribarre gaztea alde, batetik; eta sutzarrak, beren txinpartak eta usain sakona, bestetik. Eta zerutik so eginez, gaua egun bihurtzeko gai zen ilargi biribil eta argitsu hura. Bai, agian beste San Joan bezperako batzuekin antza handia izan dezake, baina niretzat berezia zen. Azkena zela banekien, eta horrexegatik akaso iruditu zitzaidan hura guztia lehen aldiz ari zela nire begien aurrean gertatzen. Inpresio oso bizia izan zen. Bizitza eta beste gauza guztiek normaltasunez aurrera jarraituko zutela lehenago edo geroago, ni desagertuta ere.

      Etxe barrura egin nuen orduan, bigarren pisuan ospatzen ari zen festa hartara. Xanpain kopak, ekilorez apaindutako paretak; hura bai egun berezia. Gonbidatuek ere janzkera berezia zuten soinean, eskuzorro finak ziren nagusi emakumeengan, eta lihozko alkandorak gizonengan.

      AMELIA: Zatoz nirekin, Kristina! Etxea ikusi nahiko duzu, ezta?

      KRISTINA: Noski, erakuts iezadazu (erakutsidazu) guzti-guztia.

      HELENA: Ba al zoazte zuek biok?

      AMELIA: Oraintxe ekarriko dut bueltan zure ama. Gainera zuk, Helena, etxe hau oso ondo ezagutzen duzu.

      HELENA: Bai, baina...

      Momentu hartan bertan, eta nik orduan honi buruz ideiarik ez banuen ere, Alexander Amelia Muruaren etxera bidean zen. Haren autoa herriko plazatik pasatu zen, oraingoan gure festara bidean. Zergatik? Helenarekin hitz egiteko behar handia zuelako. Gau hartan bertan.

      Autoa Ameliaren etxe parean gelditu zen, eta bertatik salto eginez Alexander bera jaitsi zen. Zuzenean neskamearengana jo zuen.

      ALEXANDER: Helena andereñoarekin hitz egin nahi dut, mesedez.

      NESKAMEA: Helena andereñoa? Eta nor zara zu, nola presenta zaitzaket?

      ALEXANDER: Esan iezaiozu (esaiozu) Alexander naizela. Horrekin nahikoa izango da.

      Neskamea festara pasatu zen, gonbidatuen artean nola edo hala aurrera eginez. Handik pixka batera, bi emakumeak festatik atera ziren

      HELENA: Non dago bera?

      NESKAMEA: Jaitsi atariraino. Han aurkituko duzu.

      Bihotza saltoka zebilkiola abiatu zen Helena eskaileretan behera. Eta neskameak esan bezala, hantxe aurkitu zuen Alexander, etxe hartako atarian zain.

      ALEXANDER: Zer, Helena? Ba al zatoz nirekin? Zer esan dizu amak?

      HELENA: E... Ez didazu sinetsiko baina,...

      ALEXANDER: Hitzik ere ez diozu esan, ezta? Bikain.

      Nahiz eta biak isilik gelditu, ez ziren beste pertsona baten presentziaz konturatzeko gai izan. Abadea eskaileretan behera jaitsi zen orduan. Baina eurak berriro ere hizketan hasi zirenean, ilunpean geratu zen elkarrizketa entzuten.

      ALEXANDER: Zeu zinen nirekin etortzeko irrikitan zegoena, Helena. Horretaz ziur zeunden. Ez dakit zergatik ez duzun aintzat hartzen bihotzak esaten dizuna.

      HELENA: Ez da hain erraza, nire ama da, eta horrek min egingo lioke. Badakizu zer esan nahi dudan, berak nire ondoan igaro nahi du uda guztia. Nola esango diot nik orain zurekin Estatu Batuetara joateko asmoa dudala, e?

      Abadeak aitaren egin zuen egoera zein zaila zen ulertu zuenean.

      ALEXANDER: Ondo da, gera zaitez hemen orduan. Baina badakizu ordu batzuk barru nik portuan egon behar dudala. Agur esan beharko diogu elkarri, Helena. Emaidazu eskua, etorri hona.

      HELENA: Ez, Alexander, ez. Gu biok ez gara elkarrengandik aldenduko, niri dagokidanez behintzat.

      ALEXANDER: Zer esan nahi duzu, (pozik) nirekin etorriko al zara?!

      HELENA: Oraintxe bertan igoko naiz eta amarekin hitz egingo dut. Behingoz egia esango diot, gure asmoa zein den adieraziko diot. Zuk eta nire amak agur esan diozue elkarri, ezta? Itxaroidazu orduan portuan, bihotza. Oraingoan ez dizut hutsik egingo.

      ALEXANDER: Estatu Batuetara orduan?

      HELENA: Estatu Batuetara, bai. (Elkar musukatzen dute) Agur, Alexander.

      ALEXANDER: Zain egongo naiz. Gero arte.

      Alexander ataritik irten eta bertan Helena bakarrik utzi bezain pronto, abadea agertu zen Helenaren aurrean. Bi alditan eztarria garbitzen du eztultxo batekin.

      HELENA: Abade! Nola liteke? Hortxe egon al zara elkarrizketa osoa entzuten?

      ABADEA: Ez naiz eztabaidan hasiko, Helena. Denbora gutxi dugu eta hau guztia konpontzeko.

      HELENA: Neure bikotekidea eta bion arteko erabakietan sartu behar al duzu orain, abade?

      ABADEA: Hau guztia zure amarengatik egiten dut, ez beste edonorengatik. Ezin dezakezu, Kristina, hemen bakarrik utzi.

      HELENA: Estimatuta dago gutaz kezkatzea, baina soilik hilabete pare baterako da. Bi hilabete ez da ezer.

      ABADEA: Egun pare bat itxaron ezazu, Helena. Hori are gutxiago da!

      HELENA: Zergatik hartzen duzu hain estu hau guztia, abade? Zer gertatzen ari den azaltzea eskertuko nizuke.

      KRISTINA: Zertan ari zarete zuek biok hemen?

      HELENA: Ama!

      ABADEA: Kristina!

      KRISTINA: Zerbait gertatzen ari da, ezta? Helena? Abade?

      ABADEA: Festaz goza ezazu goian. Horixe da onena.

      KRISTINA: Bai, baina Alexander zure bila etorri dela entzun dut, Helena. Horregatik jaitsi naiz.

      HELENA: Zerbait esan behar dizut, ama. Eta ez da entzuteko atsegina.

      KRISTINA: Tira ba, esan ezazu.

      ABADEA: Barka iezadazue (barkaidazue) andereok, baina bakarrik utziko zaituztet.

      HELENA: Niregatik ez zaitez joan, berdin dio. Esan behar dizudana, ama, zera da, badakizu Alexander gaur goizean Estatu Batuetarantz irtetekoa dela, ezta?

      KRISTINA: Bai, negozioetara doa, ez al da hala?

      HELENA: Hala da, bai. Bi hilabeteko kontua da, abuztura arte. Eta orduan, zera, bidaia hori bioi elkarrekin egitea gustatuko litzaiguke. Elkarrekin egiten dugun lehen bidaia izango litzateke, eta ozeanoaren bestaldera, hain herrialde bitxira, hasieratik amets bat izan da gu biontzat, ama, baina atzora arte ez nion Alexanderri esan berarekin joateko asmoa nuela. Atzo bertan esan nion, eta berak ezin zuen sinetsi, pozez zoratzen geunden; eta ordu batzuen buruan, dena guztiz aldatu da. Uler ezazu nola senti naitekeen.

      KRISTINA: Eta gastuetarako zer? Ba al daukazu behar adina diru?

      HELENA: Nahikoa aurreztea lortu dudala uste dut, baina orain ez da hori kezkatzen nauena, ama; gaizki sentitzen naiz neure buruarekin kontu hau dela eta.

      KRISTINA: Ba ez,...ez da inongo bekatua egin nahi duzun hori, Helena. Ez zaitez tuntuna izan.

      ABADEA: Nola? Ez zaizu inporta?

      KRISTINA: Gaztea zara, maiteminduta zaude eta zure bikotekidearekin bidaiatzeko aukera duzu. Zergatik sentiarazi beharko ninduzun gaizki ba?

      HELENA: Zoragarria da ama. Ez dakizu zein zoriontsu egin nauzun! Goazen oraintxe bertan, ekipajea erdi prestatuta daukat eta ene... ordu batzuk barru Estatu Batuetarantz noa!

      Momentu hartan tximistak bitan banatu banindu bezala sentitu nintzen. Txikituta, betiko galdua. Alabaren aurrean, aldiz, irribarretsu azaldu behar nuela esaten nion etengabe neure buruari. "Ez ezazu (etzazu) irribarre hori gal" esaten nuen nire baitarako, "ez dadila kezka, zer kulpa dauka ba berak?".

      HELENA: Maite zaitut, ama. Baina jakizu alaba tuntuna duzula.

      KRISTINA: (irribarre txikia)

      HELENA: Beldur nintzen ulertuko ez ote zenuen. Egoera hau ezkutatzen ibili gara egun osoan. Barkatzen al didazu, ama? Barkatzen al didazu benetan?

      Bereziki une hartan eutsi behar izan nien malkoei: Helenak egia osoa esateaz gain, zoriontasun aurpegi garden horrekin begiratzen zidan.

      KRISTINA: Barkatuko ez dizut ba? Ez ezazu (etzazu) txorakeriarik esan. Baina utz dezagun festa hau eta goazen elkarrekin zure azken momentu hauek pasatzera.

      Festa uzteko momentua iristear zegoen, beraz, orain Helena eta Alexanderren egia jakinda. Kolpea hartu nuen, hori ezingo dut inoiz ukatu, baina alabarekin egiazkoa izateko bide bat ere bazen. Jada ezin nuen ezer galdu; bai, ordea, irabazi. Horretarako, irtenbide bakarra gelditzen zitzaidan: Helenari neure egia esatea.

    • Zein da zure desioa?

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

       

       

      Festa uzteko momentua iristear zegoen beraz, orain Helena eta Alexanderren egia jakinda. Kolpea hartu nuen, hori ezingo dut inoiz ukatu, baina alabarekin egiazkoa izateko bide bat ere bazen. Jada ezin nuen ezer galdu; bai, ordea, irabazi. Horretarako, irtenbide bakarra gelditzen zitzaidan: Helenari neure egia esatea.

      Ideia hori buruan nuela egin nion aurre festaren azken txanpari. Ez dakit zergatik ez dudan argi eta garbi hitz egiten. Ez zen festari agur esateak beldurtzen ninduena, abadeari adio egiteak baizik.

      HELENA: Festara noa zure berokiaren bila, ama. Oraintxe bueltatuko naiz.

      Bai, Helenak gu biok bakarrik utzi gintuen orduan. Abadea parean nuen, begirada goibel harekin.

      KRISTINA: Aldatu aurpegi hori. Pozik egon behar zenuke.

      ABADEA: Nola egongo naiz ba pozik, Kristina? Elkar ikusten dugun azkeneko aldia izan daitekeela pentsatzen dudan bakoitzean...

      KRISTINA: Entzun, abade. Jendeak maite zaitu, zuk haiek maite dituzu, eta gainera herri honetan, laku magiko honetan, emango dituzu zure bizitzako azken urratsak. Ai, sekulako inbidia dizut. Aprobetxa ezazu duzun zortea.

      ABADEA: Zu ezagutzea izan da niretzat zorterik handiena.

      KRISTINA: Pertsonok ez gara ezer denboraren aurrean. Bizirik gauden bitartean besteengatik egiten ditugun gauzak mantentzen dira soilik.

      ABADEA: Galdera bakoitzerako beti duzu erantzunen bat.

      KRISTINA: Zeu ere arazo bat izan dudan bakoitzean hortxe egon zara fidel-fidel.

      ABADEA: Horrek ez dauka garrantzirik orain. Eta ikusiko duzu nola gaur ez duzun kanpai-hotsik entzungo.

      KRISTINA: Sokak moztu dituzu, ezta?

      ABADEA: Noski. Horregatik egon zaitez lasai.

      KRISTINA: Eman berokia, Helena. Eta esan iezaiozu (esaiozu) agur abadeari.

      ABADEA: Kontuz ibil zaitezte, ondo zaindu ezazu ama, Helena.

      HELENA: Neure esku. Estatu Batuetatik bueltan ikusiko dugu elkar, abade. Eskerrik asko.

      ABADEA: Agur, Kristina.

      KRISTINA: Ikusi arte, abade.

      ABADEA: Beti arte, Kristina.

      Ate hura itxi eta kalera irten ginen. Baina jada ez nuen sentitzen gaua hain beroa zenik. Bat-batean, tenperaturak behera egin izan balu bezala, berokia soinean janzteko beharra izan nuen. Pentsamenduan abadearen azken begirada hura, nahigabeak zapalduriko begirada hura izango nuen betiko marraztuta.

      HELENA: Ondo al zaude, ama?

      KRISTINA: Bai, noski. Ez kezkatu.

      HELENA: Igo gaitezen orduan autora. Lakuko bidera, mesedez.

      GIDARIA: Ederki, goazen ba.

      Gidariak atzean utzi zuen Ameliaren etxea. Festaren argiak eta soinuak ere distantzian galtzen joan ziren, betiko agian.

      Baina ez gaitezen triste jarri; ez nuke nahi inork nire istorioa guztiz garratza dela pentsatzea. Oraindik gauza zoriontsu eta eder asko nituen bizitzeko gau hartan. Ea ba, nondik has naiteke? Buelta gaitezen autora, Helena eta biok festatik bueltan gentozenean, ustekabeko bat gertatu zen.

      HELENA: Mesedez, gidari jauna, geldi ezazu autoa.

      KRISTINA: Baina zertan ari zara, Helena? Zergatik gelditu behar dugu hemen?

      HELENA: Ez dugu presarik barkua hartzeko, lehenago gauza bat erakutsi nahi dizut.

      GIDARIA: Ez al zenuten ba lakuko bidean jaitsi behar?

      HELENA: Ideiaz aldatu dugu, hementxe geldituko gara. Tori.

      GIDARIA: Eskerrik asko. Um, ez dago gaizki, ez. Agur, andereak!

      KRISTINA: Ur-errota batean gaude; zergatik, Helena?

      HELENA: Ez al duzu uraren soinua aditzen? Zatoz, zatoz hona.

      KRISTINA: Zertarako ekarri nauzu toki honetaraino? Hozten ari du.

      HELENA: Hau leku berezia da. Jar zaitez zubi honen gainean eta begira ezazu orain uretara.

      KRISTINA: Uretara? Ene...Txanponak daude eta errekan!

      HELENA: Hori da. Ba al daukazu txanponik? Desio bat eskatu nahi dut.

      KRISTINA: Baina diru-zorroa zuk zenuela uste nuen nik.

      HELENA: Hau komeria! Etxean utzi dugu orduan. Patrikan nituen azken txanponak gidariari eman dizkiot, gainera.

      KRISTINA: (barreak)

      HELENA: Zer duzu? Zerk egiten dizu hainbesteko grazia?

      KRISTINA: Orain ezingo dugula desiorik eskatu.

      HELENA: Egia da, bai, baina ordu batzuk barru Estatu Batuetarantz irtengo naiz Alexanderrekin, eta horrek mundu honetako pertsonarik zoriontsuena sentiaraziko nau.

      KRISTINA: Maite duzu, ezta?

      HELENA: Gauza bat esango dizut. Txikitatik, amodioaren gai honekin engainatu egiten gaituzte. "Printze urdin" horren istorioa kontatzen dizute, eta zu mutil perfektu horren zai geratzen zara, zaldi gainean etorriko dena. Baina egun batean konturatzen zara zure bizitza partekatu nahi duzun pertsona horrek izen arrunta duela, bizikletaz ibiltzen dela eta, gainera, zure udako etxetik kilometro pare batera bizi izan dela beti. Orduan ez duzu ezer ulertzen. Zentzurik ba al dauka "printze urdin" horren zain egoteak? Aita zure ametsetako gizona izan zela esango zenuke?

      KRISTINA: Oraingo emakumeak zorrotzagoak zarete gauza guztietarako. Gure adinekook, aldiz, bestela ikusten genituen gizonak.

      HELENA: Beraz, aita zure "printze urdina" izan zen...

      KRISTINA: Begira, berarekin sufritu ere egin nuen, baina ez da harritzekoa, nire bizitzaren erdia baino gehiago bere alboan eman nuen eta. Dena den, aita pertsona berezia zen. Zu zinen berak bizitza honetan zuen gauzarik kuttunena.

      HELENA: Neuk ere bihotzez maite nuen, inork baino hobeto dakizu zuk hori.

      KRISTINA: Gaur gauean bere azken oparia izan zena eman didazunean, ez dakizu zein zoriontsu sentitu naizen. Inoiz ikusi dudan poltsikoko erlojurik ederrena da, gainera.

      HELENA: Ama, nahi al duzu etxera abiatu baino lehen Alexanderrek eta biok kaialdean dugun ganbara hartatik pasatzea?

      KRISTINA: Ganbaratik? Eta zertarako pasatuko naiz ni handik?

      HELENA: Opari bat daukat zuretzat. Oraingoan ez da aitak egindakoa. Nik neuk egindako zerbait da, besterik ez.

      KRISTINA: Zerbait berezia al da?

      HELENA: Bereziki zoriontsu egingo zaituen zerbait da, horretaz ziur egon zaitezke.

      KRISTINA: Emozionatu egingo al naiz?

      HELENA: Ganbara zein dotore jarri dugun ikusi beharko zenuke ama!, hori bai, kontu handiz ibili behar dugu Maria lo egongo da eta.

      KRISTINA: Nola? Mariak ganbara horretan egiten al du lo?

      HELENA: Bi hilabete daramatza horrela,... Itxaron pixka bat, ama, ez al zitzaizun eskutitz bat iritsi orain dela hilabete pare bat? Edo, noski, bidean galduko zen?!

      KRISTINA: Ba ez naiz gogoratzen; gerra dela eta hor galduko zen bai bazterren batean. Zergatik, Helena? Zer esaten zenidan bertan?

      HELENA: Mariaren atsekabeari buruz idatzi nizun gutun hartan.

      KRISTINA: Mariaren atsekabeari buruz? Ezer baino lehen, badakizu gaur trenean elkar ikusi dugula, ezta? Ez nizun ezer esan nahi, baina nahiko goibel ikusi dut, barre egiten saiatzen zenean antzematen zitzaion, batez ere.

      HELENA: Orduan ez dakizu aurten zer gertatu zaion.

      KRISTINA: Hitz egin ezazu (egintzazu), Helena. Zer demontre gertatu zaio?

      HELENA: Bera ere... alargun geratu da aurten, ama, orain dela bi hilabete eskas.

      KRISTINA: Zer? Bera ere senarrik gabe geratu al da?!

      HELENA: Bai. Ezagutzen al zenuen Martin?

      KRISTINA: Ez, baina autoan kontatuko didazu istorio hori.

      HELENA: Nola autoan? Etxera al goaz horrela, bat-batean?

      KRISTINA: Baina ez al zenuen ganbarara joan nahi, Helena? Joan gaitezen ba harantz. Ea autoren batek hartzen gaituen.

      HELENA: Ez dugu dirurik eta!

      KRISTINA: Begira, hortxe dator bat: "mesedez, barkatu!!"

      GIDARIA 2: Gabon. Sar zaitezte barrura.

      KRISTINA: Barkatu, gidari jauna, kaira joan nahi dugu, eta ez daramagu dirurik aldean...

      GIDARIA 2: Ez zaitezte kezka, etxera iristen zaretenean konponduko gara.

      KRISTINA: O, ze jatorra. Sartu, Helena.

      HELENA: Kaiko kale barrenera, mesedez. Bigarren ataria. Ez ezazu denborarik gal!

      Eta orduantxe jarri ginen Helena eta biok ganbarara bidean. Egia esan, ez zen Helenaren oparia gehien erakartzen ninduena, baizik eta Mariaren kontu hura. Senarra hil berria izanik, haren esperientzia, agian, lagungarria izan zitekeen niretzat. Nola jokatu ote zuen haren senarrak hil aurreko egunean? Hura jakitea zen nire desioa.

    • Bizitzaren gazi-gozoak

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

       

       

      Eta orduantxe jarri ginen Helena eta biok ganbarara bidean. Egia esan, ez zen Helenaren oparia gehien erakartzen ninduena, baizik eta Mariaren kontu hura. Senarra hil berria izanik, haren esperientzia, agian, lagungarria izan zitekeen niretzat. Nola jokatu ote zuen haren senarrak hil aurreko egunean? Hura jakitea zen nire desioa. Zerbait berezia gertatu ote zen.

      Kaira ematen zuten kalexketan behera gindoazela, Helenak nire memoria freskatu zuen Mariaren senarrari buruzko datuak emanez. Jakina da edadetuok gauzak ahazteko erraztasun berezia dugula.

      HELENA: Martinen istorioa beste arrantzale askorena da. Egun batean itsasora irten eta ez zen inoiz bueltatu. Mariak itxaron egin zuen arratsaldez arratsalde itxaropenik galdu gabe, iluntze batean bere senarraren gorpua itsasoak portura bueltatu zuen arte; gora begira, zuhaitz-hosto bat bailitzan. Orain dela bi hilabete gertatu zen hori guztia.

      KRISTINA: Ene, bi hilabete oso denbora gutxi da... Gaixoa, eta ni berari buruz gauza arraroak pentsatzen ibili naiz! Zein bihozgabea naizen!

      HELENAK: Ez zaitez tuntuna izan, nik badakit Maria oso gustuko pertsona izan duzula beti.

      KRISTINA: Hala da, eskutitz hori noizbait iritsi izan balitzait, bitan pentsatu gabe etorriko nintzatekeen hona, doluminak ematera. Azken finean, neu ere alargun berria naiz.

      HELENAK: Dena den, herrian eman behar dituzun bi hilabete hauetan berarekin hitz egiteko aukera paregabea izango duzu. Ez zaitez kezka.

      KRISTINA: Eta zergatik egiten du lo zuen ganbara horretan eta ez bere etxean? Ez al zaizu arraro samarra iruditzen?

      HELENAK: Nahiz eta Martin hil zenean ezkonberriak izan, betidanik bizi izan ziren elkarrekin, etxe berean gainera. Horregatik ezin da orain Maria bere etxera bueltatu, eta gure ganbaran egin behar du lo. Orain egoera ulertzen duzu, ezta?

      KRISTINA: Ulertuko ez dut ba! Oroitzapenak beti izaten dira armarik zorrotzenak.

      GIDARIA 2: Andereok! Kaiko kale barrena. Bigarren ataria. Ailegatu gara! (...)

      Zalaparta handirik atera gabe igo behar izan genituen atariko egurrezko eskailera zahar haiek. Ataria bera nahiko zaharra zen. Ez zebilen arimarik han barruan. Bazirudien sutzarrez eta San Joan bezperez nekaturik, bizilagunak jada ohera joanak zirela.

      HELENA: (baxu hitz eginez) Ix! Berandu da, ama, tentuz ibili behar dugu.

      Nik buruarekin baietz esan nion, eta ondoren begirada altxatu nuen. Eskailerek espiral zentzuan egiten zuten gora, eta inoiz baino gehiago zirela iruditu zitzaidan orduan, eraikinaren sabaira arte igotzen.

      HELENA:: Animo, ama, segituan gaude hor goian eta.

      Minutu batzuk geroago, eta arnasestu bizia nuela, Helenak ganbararen atea ireki zuen.

      HELENA: Gauzak dezente aldatu dira, ezta?, etorri zinen azkeneko alditik. Ez dugu altzaririk edo ezer berririk erosi, soilik paretak kolore desberdinez margotu ditugu.

      KRISTINA: Zein berezia den leku hau... Hainbesteko magia eta bakea dabil pareta hauen artean... Hau ezuste atsegina, Helena, margolan zaharrak dituzu hemen, bata bestearen gainean.

      HELENA: Garai batean marraztutako paisaia eta erretratuak dira.

      KRISTINA: Ai, utzi zenuen ba zuk alde batera marrazketa, duzun talentu izugarriarekin!

      HELENA: Zertarako uste duzu ekarri zaitudala hona, ama? Erantzun.

      KRISTINA: Zerbait erakutsi behar zenidala esan didazu, ez al da hala?

      HELENA: Hor zuzen zaude. Gauza bat ikus dezazun nahi nuke.

      KRISTINA: Aurrera ba, ni prest naukazu edozertarako.

      HELENA: Ziur? Ondo da, etorri orduan.

      Oin-puntetan gurutzatu genuen gela zabal hura, margolanak nola edo hala bilduta zeuden txokora gerturatu ginen arte. Ehun bat koadro izango ziren, Helenak gaztetan eginikoak.

      HELENA: Begiak itxi itzazu, ama. Margolana ateratzera noa.

      KRISTINA: Zein urduri nagoen... Horrelako sorpresak zoratzeraino gustatzen zaizkit.

      HELENA: Itxaron ba,...Listo, hau da.

      KRISTINA: Ireki al ditzaket begiak? O,...(ezustea, emozioa) baina... nola egin duzu horrelako zerbait...

      HELENA: Zeu zara. Ikusten duzu, ezta?

      KRISTINA: Bai. Nire begiak dira, nire kopeta, nire sudurra, ilea... Inoiz baino ederrago ikusten dut neure burua, Helena. Baina ez dago bukatuta.

      HELENA: Bai, ahotik beherakoa egiteke daukat oraindik. E, lasai, ama, opari bat baino ez da. Bukatzen dudanean zuretzat izango da, nahi duzun lekuan jar dezazun, ados?

      KRISTINA: Barkatu hunkitu egin naiz, oso egun berezia pasatzen ari bainaiz.

      HELENA: Eta hori?, zergatik?

      KRISTINA: Ez dakit...ez dakit nola azaldu.

      HELENA: Beno, ondoko gelara noa, gauza batzuk hartu behar ditut eta. Bidaiarako dira. Badakizu, denbora librea baldin badut, eraikuntza erraldoi eta moderno horiek marraztea gustatuko litzaidake. Segituan bueltatuko naiz.

      KRISTINA: Ondo da, laztana.

      Ganbara hartan bakarrik utzi ninduenean iritsi zen hurrengo ezustea. Gauerdiko iluntasunean gorputz baten mugimenduak antzeman nituenean. Gelaren bestaldetik zetorren soinua.

      KRISTINA: Barkatu, nor da? Nor dabil hor...?

      MARIA: Maria naiz. Lotan nengoen. Kristina zara, ezta?

      KRISTINA: Ai ene, barkatu Maria, ez zintugun esnatu nahi, ahaztu egin zait hor, ohean, zeundela.

      MARIA: Hurbil zaitez, argia jarriko dut.

      KRISTINA: Gau ederra izaten ari da, Maria. Badakizu Helena nire erretratu bat egiten ari dela? Zein dotore ikusten dudan neure burua; a zer ezpainak eta a zer ile ederra dudan! Ikusi al duzu koadroa?

      MARIA: Bai, Helenak nonahi erakusten du marrazki hori.

      KRISTINA: Egin duen lanarekin harro sentituko da.

      MARIA: Nik esango nuke benetan bere amaz sentitzen dela arro.

      KRISTINA: Eskerrik asko... Maria, barkatu, baina gaur bertan jakin dut zure senarraren zorigaitza, Martinena. Zer esan dezaket? Ondo baino hobeto dakit nik zer sentitzen duzun. Eta ez dago hitzik.

      MARIA: Ez, ez dago hitzik. Ez dago hitzik munduan... Baina zuk gaur zure senarraren opari bat jaso duzu, ezta? Opari berezi bat.

      KRISTINA: Bai, begira. Ez al da zoragarria? Nire ametsik onenean ere ezin izango nuen imajinatu horrelakorik.

      MARIA: Zerutik eroritakoa dela dirudi, ezta?

      KRISTINA: Azken finean, bizitzak horrelako gauzak dauzka. Batzuetan gazia da eta beste batzuetan azukrea bera baino gozoagoa. Eta gauza bietarako egon behar dugu prest.(...) Ez ezazu (etzazu) aurpegi hori jar, beti dago arrazoiren bat itxaropentsuak izateko.

      MARIA: Zeuk esan duzu. Itxaropentsua izan beharra daukat.

      KRISTINA: Irribarre ederra duzu, Maria.

      MARIA: Gauza bat esan behar dizut, berria dakien lehenengo pertsona izango zara.

      KRISTINA: Berri bat? Zoriontsu sentitzeko modukoa al da?

      MARIA: Itsasoak eraman baino lehen, Martinek eta biok, zera... Haurdun nagoela, haurdun utzi ninduela Martinek.

      KRISTINA: Zer?

      MARIA: Bi hilabete ditu sabelean daramadan pertsonatxo honek. Bere aitaren izena jarriko diot. Martin.

      KRISTINA: Orduan, hil aurretik... Ene, orduan zuzen nengoen!

      MARIA: Batzuetan pentsatzen dut ez ninduela mundu honetan bakarrik utzi nahi. Hitz haiek entzun nituenean, tximistak bitan banatu izan banindu bezala sentitu nintzen. Nire bihotza mila zatitan aireratu zen. Nire senarraren partetik keinu bat jasotzearekin egiten nuen amets. Baina jada ez zen posible izango...

      KRISTINA: Ez horixe. Entzun iezadazu (entzuidazu), Maria. Gauzak ez ditugu inoiz hala-hola egiten, beti dago arrazoiren bat. Are gehiago heriotzaren itzala gure gainean sentitzen dugunean. Baina denok, ni ez naiz salbuespen izan! Gutxienez kontu hau garbi asko ikusten dut orain. Ez dakit ulertzen didazun.

      HELENA: Azkenean esnatu egin zaitugu, Maria?

      MARIA: Ez, lasai, hizketan aritu gara soilik. Elkar ikusi gabe denbora luzea eman dugu eta.

      HELENA: Gero ere izango duzue denbora elkarrekin egoteko. Gu etxera goaz orain, Maria. Nire ekipaje guztia hartu behar dugu barkura igo baino lehen. Beraz, esan iezaiozue (esaiozue) agur elkarri.

      Mariari gogor heldu nion, bere gorputza neurearen kontra sentimendu biziz estutu nuen. Itsaso erdian galdurik dagoenak egurrezko ohol batekin egingo lukeen bezala. Bere hitzek norabidea adierazi zidaten, kemena eman zidaten. Ez zaitut sekula ahaztu, Maria.

      GIDARIA 2: Lakuko bidean gaude, andereak! Iritsi gara!

      Bai, pentsamendu horien artean ailegatu ginen etxera. Hori bai, Helenaren burutazioak ez zetozen bat nireekin.

      HELENA: Hain da lurralde handia, ama! Lau edo bost ordutegi desberdin dituzte han, Estatu Batuetan. Gu hor zehar ibiliko gara, hainbat hiri ezagutzen. Eta bueltatzean, elkar ikusten dugunean, argazkiak erakutsiko dizkizut, bai?

      Orduan, gure etxeko atetik sartzera gindoazenean, pauso bat ez aurrera ez atzera gelditu nintzen, mugitu ezinik. Helena ere gizon hura ikusten ari zela sumatu nuen.

      SOLDADUA 1: Ez zaitezte mugi. Oihu egiten duen lehenengoari tiro egingo diot.

      Soldadu bat zen, ez zegoen dudarik. Eta arma bat zeukan guri begira. Etxe barruan militar gehiago zeudela konturatu nintzenean eta bertara sartzea ezinezkoa izango zitzaigula jakitean, konortea galdu eta erabat zorabiaturik lurrera erori nintzen.

      HELENA: Ama! Ama, zutitu zaitez, mesedez! Ama!

    • Etsaiak etxe barruan

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

      Soldadu bat zen, ez zegoen dudarik. Eta arma bat zeukan guri begira. Etxe barruan militar gehiago zeudela konturatu nintzenean eta bertara sartzea ezinezkoa izango zitzaigula jakitean, konortea galdu eta erabat zorabiaturik lurrera erori nintzen.

      HELENA: Ama! Ama, zutitu zaitez, mesedez! Ama!

      SOLDADUA 1: Sartu etxera, azkar!

      HELENA: Nire ama ez dago ondo, ez al duzu ikusten?

      SOLDADUA 1: Iskanbilarik ez dugu nahi, entzun? Heldu beste besotik eta goazen barrura, behingoz!

      Eta hala gertatu zen. Bien artean etxera sartu ninduten, Helenak larritasun bizia sentitzen zuela. Nola gogora dezaket hau guztia? Ba momentu hartan bat-batean konorteratu nintzelako.

      KRISTINA: Ene, zer gertatzen da hemen? Helena, ondo al zaude?

      SOLDADU 1: Txintxoak izanda ez duzue larritzeko arrazoirik izango, ulertzen al duzu, andere?

      KRISTINA: Ez zaude bakarrik, ezta? Soldadu gehiago zarete, pausoak entzun ditzaket goiko pisuan!

      HELENA: Lasaitu zaitez, ama.

      SOLDADU 1: Dirudienez ez duzu hitzik ulertu. Ez dugu tentsiorik nahi. Diru bila gabiltza, eta geroz eta erraztasun handiagoa jarri, lehenago bukatuko dugu; beraz, lasaitu zaitezte eta ez ezazue (etzazue) trabarik egin, ados?

      KRISTINA: Oker zabiltzate, etxe honetan ez dago dirurik.

      SOLDADU 1: Benetan ziri ustel hori sinetsi behar dugula uste al duzu?

      Soldaduak momentu hartan egongelaren alde batera egin zuen, lehenengo eta bigarren pisuak komunikatzen zituzten eskaileretaraino.

      SOLDADU 1: (urrunetik) Soldadu! Jaitsi, mesedez! Bisitan etorri zaizkigu bi anderetxo!

      SOLDADU 2: (urrunetik) Oraintxe noa!

      KRISTINA: (xuxurlatuz) Helena, bidaiarako aurreratu duzun diru-poltsa hori hemen al dago? Etxe barruan?

      HELENA: (xuxurlatuz) Bai, baina ez dute inoiz aurkituko.

      KRISTINA: Eta non dago, esaidazu.

      HELENA: Ikusten al duzu pianoa?

      KRISTINA: Piano barruan? Ideia zoragarria da, Helena!...

      HELENA: Ama, zu ez al zara egoeraren beldur?

      KRISTINA: Beldur? Ez. Ikusiko duzu nola dena ondo aterako den, Helena.

      SOLDADU 1: Hauek dira, soldadu. Ama-alabak direla uste dut.

      SOLDADU 2: Zuek al zarete etxe honetako jabeak? Hobe duzue hitz egitea. Jabeak zuek zarete, bai ala ez?

      SOLDADU 1: Bai, eurak dira, soldadu. Lehenago entzun diet nik.

      SOLDADU 2: Eta ba al dakizue zuek dirua non dagoen ezkutatuta etxe honetan?

      KRISTINA: Hemen ez dago dirurik. Koadroak, altzariak eta bitxiak eraman ditzakezue, baina ez duzue inola ere dirurik aurkituko, zin dagizut.

      SOLDADU 2: Ez dizut sinesten, gaur egun denak dira gerra honen beldur, eta dirua etxe barruan, nonbait, ezkutatzen dute. Zergatik izango zineten zuek salbuespena?

      HELENA: Norbaitek zuek topatuz gero, zuenak egin du! Gurea oso familia ezaguna eta maitea da herri honetan!

      SOLDADU 1: Ix! Entzun, norbait dator honantz.

      SARJENTUA: "Guretzat berdin dira asteak eta jaiak, lana bihurtzen dugu kantatzeko gaia..."

      KRISTINA: Abesten ari da. Nor izan daiteke?

      SOLDADU 2: Oraintxe ikusiko duzue zuek, gure sarjentua da!

      Momentu hartan etxeko atetik sekula ikusi dudan gizonik zakarrena sartu zen, oinetako zaputz biren gainean. Helenaren keinuan ere izua nabarmena zen.

      HELENA: (xuxurlatuz) Kaka zaharra!

      SARJENTUA: Zer dugu hemen? Panpin eder bat atso baten konpainian!

      SOLDADU 2: Ama-alabak dira, etxearen jabeak.

      SARJENTUA: Zorte itzela orduan! Eurek esango digute etxe honetan dirua non ezkutatzen duten.

      HELENA: (xuxurlatuzamari) Nazkagarria da, mozkorturik dago!

      KRISTINA: Zure lagunei birritan esan diegu hemen sosik ez dagoela! Denbora galtzen ari zarete, hobe duzue ospa egitea.

      SARJENTUA: Norbaitek ahoa itxi diezaiola atso honi. Daukadan buruko minerako altuegi hitz egiten du. Gainera, konturatu al zara arma bat dudala eskuan, politt hori?

      HELENA: Lasaitu zaitez, ama. Ezin dezakegu ezer egin.

      SARJENTUA: Ondo entzun! Etxe honetan diruak derrigorrez egon behar du nonbait gordeta, eta oraintxe jakin nahi dut txanpon horiek non demontre dauden. Zuetariko zeinek esango dit egia? Proba ezazu zuk, panpin eder hori.

      HELENA: Nola esan diezazuket etxe honetan dirurik ez dugula?! Ez- dago- dirurik! Inon ez! Ea horrela ulertzen duzun.

      SARJENTUA: Badakizu zer, neure printzesa? Ederra baino ederragoa zara. Goizargia baino ederragoa. Itsasoaren baretasuna baino ederragoa. Zer dio amak? Ez al da zoragarria zure alabaren usain leun hori?

      KRISTINA: Zure eskuak nire alabaren gainean jartzen badituzu, nik neuk moztuko dizkizut, zerri zikina!

      SARJENTUA: Zer-nolako beldurra! Begira nola nagoen dardara batean.

      Soldadu zahar zikin hori guregana hurbildu zen orduan, lasaitasunez. Odola borborka nuen momentu hartan.

      SARJENTUA: Azal zuri hau gustu handiz musukatuko nuke nik!

      Eta ideia bat pasatu zitzaidan orduan burutik. Inoiz izan dudan burutaziorik arraroena. Mezuak, aurreko gauen zeruak bidalitako mezuak, ez zuen hilketa edo tiroketa bati buruz ezer esaten. Garbi entzun nuen heriotza gau horren amaieran etorriko zitzaidala, baina beti hiru kanpaikada entzuten nituenean. Inoiz ez beste modu batean, edo gertakari hori baino lehenago. Zer gertatuko zen orduan nik soldadu horri aurre egin eta berak neuri tiro eginez gero? Nireak egingo al zuen? Ezinezkoa zen ni hiltzea momentu hartan. Bala hura ezin zitekeen zeruaren mezua bera baino boteretsuagoa izan. Inola ere ez. Horregatik, biziki babestuta sentitzen nintzelako, altxatu eta Helena ukitzen ari zen sarjentu horri aurre egin nion.

      KRISTINA: Ez ezazu (etzazu) neure alaba ukitu, zerri zikin horrek! Akabatu egingo zaitut, bestela!

      SARJENTUA: Zertarako jotzen nauzu, burua galdu duzu ala?!

      HELENA: Utz ezazu (uztazu) bakean nire ama eta kendu nire gainetik.

      SARJENTUA: Zuek, anaiok, tiro egiozue atso honi, nazkatuta nauka!

      HELENA: Zer diozu, baina? Itxi ezazu ahoa!

      SARJENTUA: Ez zaitezte umeak izan! Egin diezaiola tiro edonork!

      KRISTINA: Zuen armek ez naute beldurtzen, nahi duzuenean egin diezadakezue tiro, aurrera!

      HELENA: Kontuz, ama!

      SARJENTUA: Ondo merezita duzu, horrela ikasiko duzu ahoa ixten! Eta orain ez dut malkorik nahi, entzun?

      Bai, sarjentu erraldoi hark ni bezalako emakume makal bati zaplasteko bat eman zion. Kolpea ez zen gogorregia izan, baina oreka galdu eta lurrera erori nintzen berriro.

      HELENA: Ama, ondo al zaude?! Zerri zikina! Ausarta zara, gero! Emakume edadetua da, ez al duzu ikusten? Horrelakorik egitea ere...

      KRISTINA: Ondo nago, Helena, ez zaitez kezka. Ni zahartuta nago, baina zu bizitzaren onenean zaude, eta animalia hauen erruz bidaia hori galduko duzu. Agur Estatu Batuei, eta horrek ez dauka atzera bueltarik.

      HELENA: O, ama. Alexander portuan egongo da nire zain, gutaz ezer ere ez dakiela. Ba al dago horretarako eskubiderik?

      SOLDADU 1: Argi dago, sarjentu, etxe honetan ez dagoela dirurik. Zergatik ez goaz inguruko beste batera? Agian zorte hobea izango dugu.

      SARJENTUA: Ez, ezin gaitezke horrela joan. Giro triste hau utzita.

      SOLDADU 2: Zer esan nahi duzu, sarjentu?

      SARJENTUA: Entzun dezagun musika apur bat. Zer esango zeniokete Piano-saiotxo bati, e?

      HELENA: Zer?, pianoa jo?!

      SOLDADU 1: Ziur al zaude, sarjentu? Norbaitek entzun gaitzake eta hori oso arriskutsua izan daiteke.

      HELENA: (xuxurlatuz amari) Ezin dut pianoa jo, ama. Bi nota aski lirateke barruan zerbait arraroa dagoela jakiteko! Gureak egin du!

      SARJENTUA: Ez zaitezte txutxu-mutxuka ibili eta esan zuetariko nork joko digun pianoa, amak ala alabak? Pianoa nork joko duen galdetzen ari naiz! Gorraizea al duzue! Arma prest daukat!

      HELENA: Ondo da. Pianoa nirea da, beraz nik neuk joko dut.

      KRISTINA: O, Helena!...Hau amesgaiztoa!

      SARJENTUA: Garagardorik ba al duzue? San Joan bezpera ospatuko dugu, bide batez.

      SOLDADUA 2: Ideia bikaina! Nork ez du garagardoa maite?!

      SARJENTUA: Musika behar da aurrena, dena den. Piano madarikatu hori jo ezazu behingoz, neure printzesa.

      Tentu handiz eseri zen Helena piano aurrean eta bere beldurra ezkutatu ezinik ekin zion teklak zapaltzeari. Jada ezin genuen ezer egin.

      SARJENTUA: Zer demontre gertatzen zaio piano horri? Zergatik ateratzen du hain soinu bitxia? Ez al da arraroa?

      Sarjentuaren begirada piztuz joan zen apurka-apurka, harik eta aurpegian irribarre zoriontsu bat marraztu zitzaion arte.

      SOLDADUA 2: Eta zuk zergatik egiten duzu barre, sarjentu?

      SARJENTUA: Badakidalako diru-poltsa non dagoen. (Barre ozena) Piano barruan dago, piano barruan!

    • Azken eguzki izpiak

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

      Helenak pianoan lehen notak jotzen zituen bitartean, sarjentuaren begirada piztuz joan zen apurka-apurka, harik eta aurpegian irribarre zoriontsu bat marraztu zitzaion arte.

      SOLDADU 2: Eta zuk zergatik egiten duzu barre, sarjentu?

      SARJENTUA: Badakidalako diru-poltsa non dagoen. (Barre ozena) Piano barruan dago, piano barruan!

      SOLDADU 2: Zer? Piano barruan gordeta dagoela? Posible ote da?

      SARJENTUA: Tontotzat hartu gaituzue, ezta? Zer esaten duzu orain, politt horrek? "Hemen-ez-dago-dirurik". Baina ez zaitezte kezka, merezi duzuena izango duzue eta.

      KRISTINA: Diru hori neure alabak aurreztu du ederki kostata. Urte osoko ahalegina dago hor, poltsa horretan. Estatu Batuetara egin behar duen bidaiarako da, eta bidaia hori...

      SARJENTUA: Zaude isilik, atso madarikatua! Eta zatoz hona.

      KRISTINA: Ni?

      HELENA: Kontuz, ama!

      Iluntasuna etorri zen kolpearen ondoren. Inoiz ezagutu dudan iluntasunik luzeena, oso astuna, pentsamenduak ere ito egiten dituen hutsune amaitezina. Kontzientzia izateari agur esan nion, putzu batean erortzea bezala izan zela esan daiteke. Behera eta behera egiten duzu, behera eta behera. Beherago oraindik.

      HELENA: Ama? Ama, hor al zaude? Erantzun.

      Ahotsa ezaguna egiten zitzaidan. Baina ez, ezin zitekeen Helena izan.

      HELENA: Ama, Helena naiz. Erantzun, mesedez.

      KRISTINA: Helena, zu al zara? Zer egiten duzu hemen nirekin? Ezin daiteke izan,...Zeu ere hil egin al zara? Helena! ()...

      Bien bitartean, Alexander kaian zegoen, Estatu Batuetara irteteko prest. Bere maletak berekin zituela, txartel-leihatilara hurreratu zen. Keinu urduri bat antzematen zitzaion aurpegian.

      ALEXANDER: Zer? Ez al da agertu?

      SALTZAILEA: Ez, sentitzen dut, eta gero eta txartel gutxiago geratzen dira.

      ALEXANDER: Berehalaxe da hemen, ziur nago.

      SALTZAILEA: Gauza bera esan didazu orain dela bost minutu. Baina orain txartel bat geratzen da soilik salgai.

      ALEXANDER: Zer?! Bat baino ez?

      Larrituta, arnasa hartzeko gai ez zela irten zen Alexander bulego hartatik. Ezin zuen gertatzen zena sinetsi. Berak eta Helenak eraikitako ametsa nola hondoratzen zen ikusten zuen. Mingarriegia. Dendatik irten eta espaloian eseri zen Alexander, dardarka, eskuekin aurpegia ezkutatzen zuela. Eta, bat-batean, kai inguruko kale haietatik, Alexanderrentzat oso ezaguna zen pertsona bat agertu zen. Gaztea horrelako egoeran ikusita, abadea gerturatu egin zitzaion. Abadea, bai.

      ALEXANDER: Abade, zer egiten duzu hemen? Helenaren berririk ba al duzu, zerbait gertatu al zaio? Esan, hitz egin ezazu, mesedez!

      ABADEA: Alexander, zer duzu? Ondo al zaude?

      ALEXANDER: Ez, abade, ez nago ondo. Oso urduri nago. Eta zuk, zer egiten duzu hemen orduan?

      Gai honen inguruan abadeak ez zuen garbi hitz egin. Estatu Batuetara irten baino lehen Helenarekin hitz egin nahi zuela esan zion Alexanderri. Arrazoia neu nintzela esan zuen. Nire alabaren irteeraren ondoren zer-moduzko animoarekin aurkitzen nintzen jakin nahi zuela mantentzen zuen. Alexanderri zentzuzkoa iruditu zitzaion argudioa, eta ondoren bere kezka azaltzeari ekin zion. Helenaren egoeraz beldur zela, hain zuzen ere.

      ALEXANDER: Momentu batez nahigaberen bat gertatu zaiola pentsatu dut. Istripuren bat, nik zer dakit.

      ABADEA: Ez esan txorakeriarik. Barkua hartuko zuela esan baldin badizu, hemen egongo da irteten zaretenerako.

      ALEXANDER: Txartela erosi behar zuen lehenago, gainera.

      ABADEA: Izan dezagun pazientzia apur bat, Alexander.

      ALEXANDER: Bai, badut pazientzia. Baina soilik txartel bat geratzen da

      salgai, abade. Azkena.

      HELENA: Ama, ez dakit zertaz ari zaren hizketan. Ez nazazu beldurtu, benetan diotsut. Ba al dakizu non zauden, ama.

      KRISTINA: Ene bada,...

      Ingurura begiratzen nuen arreta handiz. Ezin nuen horrelakorik sinetsi.

      HELENA: Egongelan gaude, etxean. Eta soka batekin lotu gaituzte soldadu hauek. Konturatzen al zara, ama? Ezin gara mugitu.

      KRISTINA: Sinestezina da, bizirik nago oraindik... Bizirik gaude biak!

      HELENA: Horixe bizirik gaudela. Kolpe bana eman digute buruan, besterik ez.

      KRISTINA: Hau lasaitua! Amesgaizto baten barruan geundela iruditu zait, Helena.

      HELENA: Eta zer egingo dugu orain, ama? Nola hartuko dut barkua!

      KRISTINA: Nola hitz egin dezakezu horrela? Hartuko ez duzu ba!

      HELENA: Ez dakit ama, soka hauetatik askatzeko laguntza beharko dugu. Lagundu, mesedez! Ba al dabil inor kalean!

      KRISTINA: Goizeko bostak dira, Helena. Nekez entzungo dituzte oihuak.

      HELENA: Lagundu, mesedez! Hemen barruan gaude!

      Eta orduan nire irudimena piztu egin zen, bat-batean. Helena askatzeko irtenbide bat bururatu zitzaidan.

      KRISTINA: Badakit zer egingo dugun, Helena!

      HELENA: Ideia bat izan al duzu?

      KRISTINA: Sutzarra! Gaurko eguneko sutzarra! Mugi al zaitezke?

      HELENA: Bai, baina ez dakit zer esan nahi duzun.

      KRISTINA: Lorategiko sutzarrak oraindik su pittin bat dauka. Soka erreko dugu, ez al duzu ulertzen?

      HELENA: O, abenturazalea zaitugula dirudi, amatxo.

      KRISTINA: Ez da adarra jotzeko momentua. Joan gaitezen lorategira.

      Eta halaxe lortu genuen Helenak eta biok soka hartatik ihes egitea. Tentuz hurbildu ginen sutzarraren azken bizi arrastoetara, eta azkenean... libre!

      HELENA: Puskatzen ari da, ama, puskatzen ari da!

      KRISTINA: Indarra egin ezazu (egintzazu), tira, hori da!

      HELENA: Lortu dut, lortu dut! Itxaron, utzi laguntzen.

      Kaian, berriz, Alexanderrek eta abadeak barku hartan Helenarentzat eserleku bat lortzeko ahaleginetan zebiltzan. Txartel-leihatilara bueltatu ziren berriro ere.

      ALEXANDER: Zer? Salgai al dago oraindik txartel hori?

      SALTZAILEA: Bai, gazte, halaxe dago, baina barkua aurki irtengo da.

      ABADEA: Eta zera, gauza bat eskatu nahi nizuke. Posible al da barku honetarako txartel bat erreserbatzea?

      SALTZAILEA: Nola erreserbatu? Ez al duzue erosi nahi?

      ALEXANDER: Nire andregaia da diru kantitate hori duen pertsona, baina ez da oraindik iritsi, bidean behar du.

      SALTZAILEA: Sentitzen dut, baina konpainiak ez du horrelako eragiketarik onartzen.

      ABADEA: Iritsiko da, Alexander. Izan ezazu (izantzazu) konfiantza.

      ALEXANDER: Zein burugabea izan naizen nirekin etorriko zelakoan! Orain dena garbi ikusten dut: engainatuta bizi izan naiz, amets itsu batean! Helenak ez du nirekin etorri nahi izan. Hori da dena.

      HELENA: Ikusten, ama? Ez dago ezer piano barruan. Diruarekin hegan egin dute putre horiek.

      KRISTINA: Gerran gaude, zer espero zenuen?

      HELENA: O, hau amesgaiztoa, ama. Alexander Estatu Batuetarantz irtengo da laster eta nik ezin izango dut berarekin joan. Gure nahia hori zen, ama, bidaia hori elkarrekin egitea. Hau nahigabea Alexanderrek hartuko duena! Portuan egongo da bakarrik une honetan.

      KRISTINA: Zerbait bururatzen ari zait. Ez daukazu etxean diru gehiagorik, ezta?

      HELENA: Ez horixe. Zergatik galdetzen duzu?

      KRISTINA: Helena, eman behar dizudan zerbait onartuko duzula zin egin behar didazu. Honetaz ari naiz.

      Eskua soinekoaren patrikan sartu nuen, zerbaiten bila.

      HELENA: Ama, ezin dut horrelakorik onartu... Aitak oparitu zizun poltsikoko erlojua da!

      KRISTINA: Ez zaitez tuntuna izan. Erlojua portuan saldu, eta txartela erosteko adina diru lortuko duzu.

      HELENA: Aitak oparitutako erlojua saldu! Nola egingo dut ba hori!

      KRISTINA: Entzun, Helena. Ezin dezakezu maite duzun pertsonarekin egoteko minutu bat ere galdu. Eta badakit zer esaten dudan.

      HELENA: Ez dut sinesten oraindik. Zin egiten dizut barku hori hartuko dudala. Azkenean bidaia hori egin dezaket, mila esker, ama!

      KRISTINA: Zoriontsua izango zara, Helena.

      HELENA: Bai, nik ere hala uste dut. Begira ezazu leihotik. Ikusten al dituzu eguzkiaren lehenengo izpiak, han, mendien gainetik? Horrek egun berri baten etorrera esan nahi du. Eta hala gertatuko da nire bizitzan ere, ziur nago.

      Helenaren azken hitz haiek inoiz entzun ditudan gazi-gozoenak izan dira, dudarik gabe. Berak itxaropena soilik ikus zezakeen momentu hartan, baina nire kasuan guztiz kontrakoa esan nahi zuen. Bidaiaren amaiera, azken txanpa, nire munduari agur esateko unea; nahiz eta aurretik denbora pittin bat geratzen zitzaidan. Gau hartako sutzar haiei guztiei bezala.

    • Non dira hiru kanpaikada horiek?

      Related documents
      See entire document
      Related audio
      Description

       

      HELENA: Ikusten al dituzu eguzkiaren lehenengo izpiak, han, mendien gainetik? Horrek egun berri baten etorrera esan nahi du. Eta hala gertatuko da nire bizitzan ere, ziur nago.

      Helenaren azken hitz haiek inoiz entzun ditudan gazi-gozoenak izan dira, dudarik gabe. Berak itxaropena soilik ikus zezakeen momentu hartan, baina nire kasuan guztiz kontrakoa esan nahi zuen. Bidaiaren amaiera, azken txanpa, nire munduari agur esateko unea, nahiz eta aurretik denbora pittin bat geratzen zitzaidan. Gau hartako sutzar haiei guztiei bezala.

      KRISTINA: Hor duzu autoa, Helena. Agur esateko ordua da.

      HELENA: Izan duzun detaile hau ez dut sekula ahaztuko. Eta ez dakit egunen batean ordaintzeko gai izango naizen, benetan esaten dizut.

      KRISTINA: Izan zaitez zoriontsu, bidaia luzea duzu eta aurretik.

      HELENA: Bidaia ahaztezina izango da.

      KRISTINA: Hala espero dut. Ez zaitez nitaz momentu batean ere ahaztu, entzun? Urruti izango nauzu, baina beti zure ondoan egongo naizela gogoratu behar duzu. Beti.

      HELENA: Badakit nola ordainduko dizudan hau guztia. Gogoan al duzu erretratoa?

      KRISTINA: Izango ez dut ba?

      HELENA: Bueltatzen naizenean, bukatu eta zuretzat izango da. Eta betiko izango duzu, zure aurpegia eta begiradaren irudia. Ez al da zoragarria?

      KRISTINA: Helena, bihotza... Alexander zain izango duzu.

      HELENA: Ez ezazu (etzazu) negarrik egin. Zin egidazu banatuta gauden bitartean zoriontsua izango zarela. Lasai egon nahi dut, ama. (...) Aurrera, esaidazu.

      HELENA: Nire barkua da hori.

      KRISTINA: Hiru dei egiten dituzte, oso denbora gutxi geratzen zaizu. Dena al daramazu zurekin?

      HELENA: Bai. Eta gauzarik garrantzitsuena daukat: poltsikoko erlojua. Zure oparia.

      Neure baitarako negar egiten nuen, "ez zaitez joan, hemen duzu zure tokia".

      KRISTINA: Zaindu zeure burua, Helena.

      "Urruntzen ari da" pentsatu nuen, "galdu egin dut, Helena galdu dut!"

      HELENA: Agur, ama. Neu ere zure ondoan izango naiz beti.

      KRISTINA: Agur, bihotza. Agur.

      Autora hurbildu zen pauso lasterrean. Maletak bertan sartu, gidariarekin bizpahiru hitz egin, eta autoa pixkanaka bidean barrena galdu zen. Eta hura izan zen Helena ikusi nuen azkeneko aldia. Orduan galdu nuen betiko. Eta nik ezin nuen ezer egin. Eguna etorriko zen, argiz jantziko ziren ezagutzen nituen herri hartako txoko guztiak, beste guztientzat bizitza berriz hasiko zen, baina niretzat, niretzat zer? Nora, zein errealitatetara eramango ninduen orduan hasi behar nuen bidaia hark? Nori galdetu behar nion? Han ez zegoen inor.

      Bakarrik geratu nintzen momentu hartan. Isiltasuna baino ez zegoen nire inguruan. Helena Estatu Batuetarako bidean jarriko zen minutu batzuk barru, eta hori zen zoriontasuna sentiarazten zidan gauza bakarra. Bere nahia lortuko zuen azkenean, nahiz eta ni neu betiko galduko ninduen. Bai, bizitzari agur esango niola ondo baino hobeto nekien, mendixka horien gainetik eguzkia azaldu baitzen orduan.

      Baina momentu hartan ezusteko sentimendu bat ere bazegoen nire barnean: zer gertatzen zen mezuak aipatzen zituen hiru kanpaikada horiekin? Noiz entzungo nituen hiru hots horiek?

      HELENA: Itxaron, txartel bat erosi dut! Itxaron!

      MARINELA: Hortik datorren neska al da?

      ALEXANDER: Helena, bai, bera da! Hemen nago! Helena, Helena!

      HELENA: Alexander, laztana! Barkuak alde egingo zuela uste nuen.

      MARINELA: Hirugarren txistua izan da, zorte handia izan duzu.

      ALEXANDER: Bakarrik joan beharko nuela pentsatzen nuen, zergatik eman duzu hainbeste denbora festaren ondoren, zer gertatu zaizu?

      MARINELA: Emaidazu maleta, andereño. Atea itxi behar dut.

      HELENA: Oraintxe kontatuko dizut, oso istorio luzea da.

      ALEXANDER: Esaidazu ez zarela duda-mudatan egon. Garbi eduki duzu beti bidaia hau neurekin egin nahi zenuela, ezta?

      HELENA: Zurekin egoteagatik izan da hain luzea aurreko gaua.

      Abentura bat izan da, ez zenuke sinetsiko.

      ALEXANDER: Soilik gauza bat jakin nahi dut, nola lortu duzu txartel hori erostea? Azkeneko txartela erosi al duzu?

      HELENA: Nola lortu dudan? Mirari bat izan da, eta mirari hori amak egin du posible. Ama izan da, Alexander, bera bakarrik.

      Pianoa jotzen hasi nintzen. Nire barnean bizitza, pasioa sentitu nahi nuen. Nire hatzak ikusten nituen tekla gainean dantza arin hartan. Agian ezertan ere ez pentsatzea zen nire nahi bakarra, denboraren gainetik pasatzea, denbora baino gehiago izatea. Hots, amets egitea. Hantxe aurkituko ninduen amaierak, ezin nintzen inon ezkutatu.

      SENARRA (gaztea): Zein ondo jotzen duzun pianoa.

      O, ene! Ahots hura, nirekin batera zahartu zen ahots paregabe hura...

      SENARRA: Kontzertu bikaina eskaini duzu, baina ezin dezaket zure izena gogoratu...

      KRISTINA (gaztea) : Kristina. Kristina dut izena.

      Nork esango zuen momentu hartan parean nuen mutil gazte hura nire ondoa zahartuko zela? Bera, nire printze urdina.

      HELENA: Txikitan, "Printze urdin" horren istorioa kontatzen dizute, eta zu mutil perfektu horren zain geratzen zara, zaldi gainean etorriko dena. Baina egun batean konturatzen zara zure bizitza partekatu nahi duzun pertsona horrek izen arrunt bat duela, bizikletaz ibiltzen dela...

      Bai, Helena, bazirudien zuk hitz haiek esatean ondotxo zenekiela aita nolakoa zen gaztetan. Ikusi izan bazenu nolakoa zen...

      SENARRA (gaztea): Kristina, entzun iezadazu (entzuidazu). Zaude lasai.

      Behin eta berriro, azkeneko aldiz, haren ahotsa entzutea gustatuko litzaidake.

      SENARRA (g): Ez da ezer gertatuko. Hor barruan duzun neskatila hori arazorik gabe irtengo da gaur gauean.

      KRISTINA (g): Zer esan dizu doktoreak?

      SENARRA (g): Ez dela arazorik egongo. Ordu batzuk barru gurasoak izango gara... Gure lehen alaba, Kristina, gure alaba!

      Bizitza eman zidaten, bizitza eman dut eta orain banoa, bizitzak ihes egiten dit. Baina istorioa beti errepikatzen da, zer egin dezaket?

      MARIA: Behin baino gehiagotan pentsatu dut ez ninduela mundu honetan bakarrik utzi nahi. Bere aitaren izena jarriko diot. Martin. Misteriorik handiena da bizitza, bere isiltasunekin. Batzuetan bere aurpegirik onena erakusten dizu eta beste batzuetan berriz...

      Ez, ezin liteke. Gehiago bizi nahi dut, beldur naiz. Nora naramazu? Ez iezadazu ezer egin, soilik pertsona bat naiz eta. Zuetariko bat.

      ABADEA: Kristina? Neu naiz, entzuten al didazu, Kristina? Kristina, mesedez?

      Ezin nion entzun, bere errealitate beretik ez behintzat.

      ABADEA: Zer da hau, Kristina? Gutun bat utzi duzu?

      Hala da, pianoaren aurrean eseri aurretik hitz bi idatzi nizkion abadeari, hantxe agertuko zela banekielako. Kartazala ireki eta irakurtzen hasi zen:

      ABADEA: "Ez zaitez egun hauetan Helenarekin harremanetan jar. Utz iezaiozu ametsa gauzatzen. Badakit bueltatzean gaizki sentituko dela, baina hau guztia azaltzen diot bere logelan utzi diodan eskutitz batean. Barkatu egingo dit, zalantzarik ez daukat. Eta zuri, abade, zer esan diezazuket? Zure ondoan egongo nintzateke zure azken ordua iristen den egun horretan; baina ikusten duzun bezala, ez da posible izango. Ni banoa, ez zait denborarik gelditzen. Gauza bat soilik: beti dago itxaropena, beti. Pentsa ezazu maite zaituzten pertsonengan. Eta ez daukazu urrunegi joan beharrik. Hortxe nauzu ni. Beti pertsona berezia nintzela sentiarazi ninduzun, eta horregatik hitz bakar bat esan diezazuket: mila esker, eskerrik asko, ez zaitut ahaztuko. Eternitatean ikusiko dugu elkar. Betirako zure lagun Kristina" (...) Ez dago eskubiderik... zergatik zu? Zergatik horrela, Kristina? Zergatik?...

      Eta negar egin zuen nire gorpua besarkatzen zuela. Negar egin zenuen, bai, eta zoriontsu sentiarazi ninduzun, abade, benetan diotsut. Zure babesa nabari nezakeen momentu hartan; beraz, ez nintzen bakardadean hil, zuk uste zenuen bezala. Zure bihotzaren taupadak senti nitzakeen. Urrun geratu da, dena den, zure bihotzaren bizitasun hura. Urrunegi. Laster jakingo duzu bestalde hau, hizketan ari natzaizun leku hauxe nolakoa den. Bai, ondo entzun duzu, abade. Nik neuk nahi izan dut zurekin hitz egin eta mezu hau esan. Egoera jasangarriagoa izango zitzaizula pentsatu dut. Eta ez zaitez kezka, hemen ondo egongo zara eta. A, eta ba al dakizu Helenaren azken berria? Haurdun dago, neskatila bat izan behar dute berak eta Alexanderrek. Badakit azkenaldian herritik nahiko baztertuta bizi izan zarela, horregatik azaltzen dizut hau guztia. Ume ederra izango da, bai jauna. Laku ertzean haziko dena, naturaz eta ilusioz inguraturik. Inoiz baino zoriontsuago ikusten ditut. Baina beste gauza bat jakin nahi al duzu? Gogoratzen al duzu Helenak bukatzear zuen nire erretratu hura? Dakizun bezala, hil aurretik ez zuen bukatu; hala, koadroa etxean jarri dute, egongela erdian zintzilikatuta. Eta badakizu zer? Oso pozik sentiarazten nau horrek. Egunen batean bilobak han ikusiko nau, eta nik, zera, betiko bizi izango naizen sentsazioa daukat. Barre egingo duzu, baina egia da.

      Beno, agur esateko unea iritsi zait, mingarria bada ere.

      Agur, abade, laster ikusiko dugu elkar, zu nire oroitzapenen parte zara eta. Momentu hau iritsita, pixkanaka argia itzaliko dut eta bakarrik utziko zaituztet. Ez ezazue ahaztu, dena den, zuek guztiok ere nire bihotzean eramango zaituztedala, eta hori, argi hori, ez dela sekula itzaliko. Betiko biziko da.

 
 

Comments
Login for comment

You may be interested

  • Azken eguneko bidaia: nire etxeari agur

    B2

    Listening
    0
    Number of comments
    izar grisa
    izar grisa
    izar grisa
    izar grisa
    izar grisa

    Azken eguneko bidaia: nire etxeari agur

    Oso bidaia berezia da Azken eguneko bidaia irrati-nobelak proposatzen dizuna. Kristina da protagonista eta bizirik egon zen azken 24 orduez artituko zaigu. Honela hasiko du bere kontakizuna: " Inork ez dizue sekula horrelako istoriorik kontatu. Inork ez dizue sekula nagoen toki honetatik hitz egin. Eta neuretzat ere ez da batere erraza nire oroitzapenetan murgildu eta horiek plazaratzea; baina, egia esan, behin eta berriz etortzen zait iragana orainaldira. Horrexegatik eman nahi dizuet horren berri". Guztira hamahiru ataletan banatuta dago kontakizuna eta guztiak dituzu entzungai atari honetako irrati-nobelen sailean . Tarte honetan, ordea, lehen atalaren lanketa didaktikoa eskainiko dizugu ariketa-sekuentzia honen bidez.   ...[+]

    Exercises - Feb 22, 2007 - 9538 Visits
  • Tales

    Tales

  • HABEKO MIK

    HABEKO MIK

    HABEKO MIK aldizkariaren 17 aleen bilduma osoa. ...[+]

  • Show audio articles

    Show audio articles

  • Show articles with Kerman

    Show articles with Kerman